47'liler'in coğrafyasında kadın: Bir değişen Türkiye portresi1

Woman in the geography of the generation of 47 : A portrait of Turkey in transformation

Özet

Bugüne kadar genellikle bir 12 Mart romanı olarak sınıflandırılanFüruzanın 47lileri söz konusu dönemin hikâyesini anlatırken aslındaTürkiyenin geçirdiği toplumsal değişimin sancılarına da dikkatçekmektedir. Romanın odağındaki 47liler neslini yaratan ama hikâyedearka planda kalan Cumhuriyet öncesi ve sonrası toplumsal yapı eserinfarklı bakış açılarından incelenmesini gerektirmektedir. Bu amaçla,romanın yeni(den) okuması olan bu çalışmada herkesin bildiği 12 Martmetni 47liler bir değişen Türkiye portresi olarak incelenmektedir.Bir kadın yazarın anlatısı olarak ön plana çıkan romanda bahsi geçendeğişim özellikle kadın karakterler Leylim nine, Nüveyre ve Emine ileonların coğrafya ve mekânla olan ilişkileri üzerinden ifade bulmaktadır.Leylim ninenin Karstan Erzuruma göç etmesi; Nüveyrenin geleneksel birköy evinden kasaba merkezindeki bir apartman dairesine taşınması,oradan da başkente transfer olması ve Eminenin öğrenci olarakİstanbulun siyasi ve entelektüel coğrafyasında kendi kimliğini bulması üçnesil boyunca Türkiyenin geçirdiği toplumsal ve siyasi değişimivurgulamaktadır. Böylece, 47lilerin 12 Mart romanı kimliğine bir demodernleşme süreci Türkiyesinin panoraması eklenmektedir.Makalenin dayandığı tarihsel analitik yaklaşım 47lilerin sadece bir12 Mart romanı olarak görülmesindeki eksikliği kapatmaktadır.Türkiyedeki kadın yazarların profili üzerine yürütülen, TÜBİTAK destekli,Türkiyede Kadın Edebiyatı ve Kadın Yazarların Profiline Dayalı Analitikİnceleme (KAYAPRO) projesinin parçası olan bu çalışma hem bu romanahem de dönemin Türk romanına teorisi ve analiziyle yeni yaklaşımların gerekliliğinin altını çizmeyi amaçlamaktadır.

Abstract

Füruzan s novel 47 liler (Generation of 47) has so far been considered a12 March novel . Yet, in addition to narrating the story of the generationof 47, it portrays the pains of Turkey s societal transformation. The socialstructure before and after the foundation of the modern Republic shapesthe generation in discussion; however, this social structure remains in thebackground of the work. The historical interconnectedness of the variousgenerations requires an analysis that incorporates multiple perspectives.This study is thus a re-reading of 47 liler as a portrait of Turkey smodernisation.The novel emerges as a narrative of a woman writer, as the suggestedtransformation is portrayed particularly through female characters, such asLeylim nine, Nüveyre and Emine, and their relation to their geographicaland physical settings. The emigration of Leylim nine from Kars to Erzurum;Nüveyre s move from the traditional village house to the modern flat in thetown centre, and from there to the capital city and Emine s search for heridentity in the political and intellectual environment of Istanbul emphasisethe socio-political transformation of Turkey through the experiences ofthree generations. Accordingly, the portrayal of Turkey s modernisationsupplements the depiction of the 12 March period in 47 liler. The historicalanalysis that is employed in this article responds to the shortcomings ofconsidering the novel merely as a 12 March text.This study, which is a part of the TÜBİTAK funded Women s Literaturein Turkey and Analytical Examination of the Profile of Women Writers(KAYAPRO) project, aims to underline the importance of introducing newperspectives to the analyses of the period s novels in general, as well as47 liler in particular through its theoretical framework and analyticalapproach.