Fırtına Vadisi'ndeki Vaccinium arctostaphylos L. Populasyonlarında Ekolojik Faktörlerin Meyvelerin Bazı Özelliklerine Etkisi

The Effects of Ecological Factors on Some Characteristic of Fruits in Vaccinium arctostaphylos L. Populations in The Fırtına Valley

Özet

Bu çalışmada; Fırtına vadisi'ndeki ayı üzümü populasyonlarında rakım, jeolojik formasyon ve kapalılık gibi çevresel faktörlerin meyvenin bazı özellikleri üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu nedenle, üç farklı yükselti kademesinde (1000-1200 m, 1300-1500 m, 1800-1900 m), iki farklı jeolojik formasyonda (Kaçkar Granitoyidi ve Çatak) ve iki farklı meşçere kapalılığında (% 0 ve % 40-60) üçer tekrarlı olmak üzere toplam otuz adet deneme alanı alınmıştır. Her bir deneme alanında örnekleme için üç alt parsel seçilmiştir. Deneme alanlarından toplanan meyve örnekleri üzerinde; meyvenin genişliği, boyu, ağırlığı, kuru madde miktarı gibi meyve özellikleri ölçülmüştür. Ayrıca meyvelerin olgunlaşmaya başlama zamanı da belirlenmiştir. Araştırma sonucunda; meyve genişliğinin 4.04 ila 12.91 mm, meyve uzunluğunun 4.94 ila 13.92 mm arasında, 100 meyve ağırlığının 24.61 ile 87.05 g arasında ve toplam kuru madde miktarının % 10.14 ile % 17.35 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Ekolojik faktörlerin, özellikle de yükseltinin, meyve özelliklerini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde değiştirdiği tespit edilmiştir. Yükselti arttıkça, meyve genişliği, meyve boyu ve 100 meyve ağırlığı değerlerindeki değişimin düzensiz olduğu görülmüştür. Ayrıca, meşçere kapalılığının meyvenin özelliklerini olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Pomolojik olarak, populasyonlardaki en iyi meyve özellikleri, Çatak jeolojik formasyonunun ikinci yükselti kademesinde (1300-1500 m) bulunmuştur. İkinci rakımdaki bu doğal ayı üzümü populasyonları, vadideki genetik kaynak koruma alanlarından biri olarak seçilebilir. Ayrıca, bu populasyon bitki yetiştirme programlarına katkıda bulunabilecek umut verici genotiplere sahip olabilir.

Abstract

In this study, it was aimed to determine the effect of environmental factors such as altitude,geological formation and canopy cover on certain properties of fruit in the whortleberry populations in theFırtına Valley. For this purpose, total 30 sampling plots with three replicates were taken in three differentlevel of altitude (1000-1200 m, 1300-1500 m, 1800-1900 m. a.s.l.), in two different geological formations(Kaçkar Granitoyidi and Çatak) and in two different canopy covers (0% and 40-60%). Three sampling parcelswere chosen for sampling in each of sampling plots. Fruit characteristics such as width, height, weight, drymatter amount of fruit were measured in fruit samples collected from sampling plots. As well as the time tostart the ripening of the fruit was determined. Obtained results showed that fruit width varied between 4.04and 12.91 mm, fruit length ranged from 4.94 to 13.92 mm, the 100 berry weight varied between 24.61 and87.05 g, and the total dry matter amount varied between 10.14% and 17.35%. It was determined thatecological factors, especially altitude, significantly changed fruit characteristics. Fruit width, fruit height and100 berry weight showed irregular change with increasing altitude. It was observed that the canopy covernegatively affected the properties of the fruit. Pomologically, the best fruit characteristics in the populationswere found on the Çatak geological formation in the second elevation level (1300-1500 m a.s.l.). The wildCaucasian whorthleberry populations in the second elevation level should be selected as one of the geneticresource conservation areas in the valley. Furthermore this population may have promising genotypes thatcontribute to plant breeding programs.