TEKELİ DAĞI’NDA (TOKAT) GEÇ PLEYİSTOSEN BUZULLAŞMALARININ İZLERİ

Özet

Tekeli Dağı, Orta Karadeniz, Doğu Karadeniz ve Yukarı Kızılırmak bölümlerinin kesişmenoktasında 2649 m zirveye sahip bir dağdır. Tekeli Dağı, kuzeyde 550 m seviyelerindekiKelkit tektonik vadisi ile güneyde 1300 m seviyelerindeki Kızılırmak vadisi arasında yer alanTokat Masifi üzerinde Permiyen mermerlerinden oluşan yüksek bir kütledir.Bu bölgede Pleyistosen buzullaşmalarına uğramış en yakın dağlar 70 km kuzeydoğudaKaragöl Dağı (3107 m) ve 80 km doğuda Kızıldağ (3025 m)’dır. Bu dağlar ile ilgili buzularaştırmalarına yönelik çalışmalar varken, Tekeli Dağı ile ilgili buzullaşma olgusubilinmemekte, başka bir deyişle buzullardan bahseden hiçbir çalışma bulunmamaktadır.Oysaki Tekeli Dağı’nda yapılan arazi çalışmasında doğu ve kuzeybatı yamaçlarında gelişmişbelirgin sirkler ve 2000 m seviyelerine kadar inmiş cephe morenleri tespit edilmiştir.Bu çalışma ile Türkiye’de yeni bir buzullaşma sahası tespit edilmiş ve Türkiye buzullaşmaenvanterine katkı yapılmıştır. Yeni buzullaşma alanının jeomorfolojik, klimatolojiközelliklerini ortaya koymayı hedefleyen bu çalışmada; Tekeli Dağı’nın Pleyistosen’dengünümüze jeomorfolojik gelişimi açıklanmaya çalışılmıştır.Arazi çalışmaları, insansız hava aracı ve meteoroloji istasyonlarının verilerinden elde edilenmekânsal veriler coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak analizlere tabi tutularak sonuç harita veçıktılar oluşturulmuştur.

Abstract

Having the summit at 2649 m, Mount Tekeli is at the intersection of Middle Black Sea, Eastern Black Sea and Upper Kızılırmak subregions. Mount Tekeli is a high massif, which constitutes a part of the Tokat massif between the Kelkit tectonic valley at 550 m in the north and the Kızılırmak valley at 1300 m in the south and is made up of Permian marbles. The nearest mountains that were subjected to Pleistocene glaciations in this region are Karagöl (3107 m) in the northeast and Kızıldağ (3025 m) in 80 km east. While there are studies on glacier research related to these mountains, the glaciation phenomenon on the Tekeli Mountain has not been known until this study. However, we identified cirques developed on the eastern and northwest slopes of Tekeli Mountain and terminal moraines descending at an elevation of around 2000 m. With this study, we add a new glaciated area to the glaciation inventory of Turkey. We aim to reveal the geomorphological and climatological characteristics of the newly discovered glaciated area and try to explain geomorphological evolution of Mount Tekeli since Pleistocene. Field observations combined with data obtained from unmanned aerial vehicles and meteorological stations were analyzed by geographical information systems to create maps and outputs.