JEOMORFOLOJİK HARİTALAMANIN TARİHÇESİ ve TÜRKİYE’DEKİ DURUM

Özet

Bu çalışma, jeomorfolojik haritalamanın tarihsel sürecinin ortaya konulması amacıylahazırlanmıştır. Sonrasında jeomorfolojik haritalamanın Türkiye’deki durumu sorgulanmıştır.Bu amaca ulaşılabilmesi için öncelikle kapsamlı bir literatür taraması yapılmış, konu ile ilgiliçalışmalar derlenmiş ve analiz edilmiştir. Jeomorfolojik haritalama ile ilgili ilk örneklerin 20.yüzyılın başlarında üretildiği görülmektedir. Ancak jeomorfolojik haritalama metodolojisiüzerine olan çalışmalar, ilk haritaların üretiminden kabaca 30 yıl sonra kaleme alınmayabaşlanmıştır. 1950 – 1980 yılları arasında jeomorfoloji çalışmalarında kullanılabileceklejantların geliştirilmesine yönelik çabalar yoğunlaşmıştır. Bir yandan farklı ölçeklerde ortaklejant geliştirme çalışmaları sürerken, bir yandan da özellikle Avrupa’da ülke sınırlarınıdikkate alan ve yer yer 1:25.000 ölçeğe kadar olan jeomorfolojik haritalamalartamamlanmıştır. Hatta 1:10.000 gibi daha detaylı jeomorfolojik haritalama ile ilgili işlemlerebaşlanmıştır. Ülkemizdeki jeomorfolojik haritalama çalışmalarının, yurtdışı çalışmalara göreoldukça yetersiz olduğu görülmektedir. Türkçe literatürde genelde doktora ve yüksek lisansçalışmalarına dayalı jeomorfolojik haritalamalar mevcuttur. Geneli 20. yüzyılın ikinci yarısındayoğunlaşan ve ülkemizin tanınmış jeomorfologlarının doçentlik tezi ve araştırma projeleri ileürettiği jeomorfoloji çalışmaları oldukça değerlidir. Ancak Erol’un 1:1.000.000 ölçekli olarakhazırlamış olduğu Türkiye Jeomorfoloji Haritası dışında, Türkiye'nin tamamını kapsayan büyükölçekli bir jeomorfolojik haritalama çalışması henüz yapılmamıştır.

Abstract

This research aims to put forward the historical evolution of geomorphology mapping, including the case in Turkey. For this aim, a comprehensive bibliographical survey has been carried out where related materials were compiled and finally analyzed. The preliminary samples of geomorphology maps were created at the beginning of the 20th century. However, 30 years had to pass for the first essay on the methods of geomorphology mapping. During the 1950-1980 period, extensive efforts given for the standardization of legends of geomorphology maps. On the one hand, attempts on developing a common legend independent from scale were proceeding; on the other hand, up to 1:25.000 scale geomorphology maps were completed in Europe. In some cases, even 1:10.000 scale high detail geomorphology maps started to be produced. Geomorphology mapping in Turkey seems to be inadequate compared to developed countries. The majority of the geomorphology maps in Turkey are related to Masters and Doctorate studies. There are plenty of valuable geomorphology maps that were created in terms of postdoctoral studies and research projects during the second half of the 20th century by the famous geomorphologists of Turkey. However, except for the 1:1.000.000 scale Geomorphology map of Turkey prepared by Erol, no other extensive geomorphology has been accomplished yet to cover overall Turkey.