AKTİF FAYLARIN TANIMLANMASINDA JEOMORFİK BELİRTEÇLERİN ROLÜ:BALIKGÖL FAY ZONU ÖRNEĞİ

Role of Geomorphic Markers in Identifying Active Faults: Example of Balıkgöl Fault Zone

Özet

Faylanmanın tanım ve yorumunda kullanılan araçlardan olan tektono-jeomorfik şekiller, topoğrafik yapı zenginliği sunmanın yanı sıra bölgesel tektonik süreçlerin aydınlatılması rolü de görebilmektedir. Bu şekiller, fay zonlarında tektonik hareketlerin topoğrafyaya yansımasına dair başlıca referans kaynakları arasındadır. Bu çalışma da Balıkgöl Fay Zonu tarafından denetlenen Balıkgöl ve yakın çevresindeki tektono-jeomorfik şekillere yönelik hazırlanmıştır. Doğu Anadolu Bölgesi’nde Ağrı ve Iğdır illeri arasında yer alan Balıkgöl çevresinde, Balıkgölü Fay Zonu’na ait Perilidağ, Canderviş, Yeniçadır (Mozik) Dağı ve Kovancık fay segmentlerinin topoğrafyayı etkilemesinden dolayı birçok tektono-jeomorfik belirteç gelişmiştir. Ötelenmiş vadi, fay gölü, basınç sırtı, çizgisel sırt, sürgü sırtı, üçgen yüzey (façeta), asılı vadi, kesik başlı vadi, fay kaması havzası, fay dikliği, fay basamakları, alüvyon yelpazesi, sıralı su kaynakları, kancalı drenaj örnekleri, paralel drenaj ve heyelanlar araştırma alanında görülen ve faylanmaya ışık tutan başlıca yapılardır. Bu çalışmada söz konusu yapılardan hareketle fay zonunun segment bazında meydana getirdiği şekiller incelenmiş ve Balıkgöl Fay Zonu’nun tektonik jeomorfoloji literatürüne katkıda bulunmak amaçlanmıştır.

Abstract

Tectono-geomorphic landforms, which are the tools used in the definition and interpretationof faulting, can serve as the enlightenment of regional tectonic processes as well asproviding topographic landscape richness. These shapes are among the main referencesources for the reflection of tectonic movements on topography in active fault zones. In thisstudy, it was prepared for tectono-geomorphic shapes in Balıkgöl and its environment, whichare controlled by the Balıkgöl Fault Zone. Balıkgöl is located between Ağrı and Iğdırprovinces in Eastern Anatolia. Here, there are Perilidağ, Canderviş, Yeniçadır Dağı andKovancık fault segments belonging to the Balıklıgöl Fault Zone. Many tectono-geomorphicforms have developed in the topography with the effect of these fault segments. Offsetvalley, fault lake, pressure ridge, linear ridge, shutter ridge, triangular surface (facet), hangingvalley, beheaded valley, fault wedge basin, fault steepness, fault steps, alluvial fan,sequential water springs, hooked drainage samples, parallel drainage and landslides are themain structures seen in the research area and shed light on faulting. Based on thesestructures, the segments formed by the fault zone were examined and to contribute to thetectonic geomorphology literature of the Balıklıgöl Fault Zone.