AKARSULARIN YATAK YERİ SEÇİMİNDE FAY BELİRLEYİCİLİĞİNİN UZAKTAN ALGILAMA TABANLI ANALİZİ: ARAS VADİSİ ÖRNEĞİ (KARAKURT - KAĞIZMAN ARASI)

Remote Sensing Based Analyses of Fault Control Inducement on River Bed Locations: An Example from Aras Valley (Between Karakurt and Kağızman, Eastern TURKEY)

Özet

Bu çalışma, Türkiye’nin doğusundaki Aras Nehri’nin Karakurt Köyü (Sarıkamış) ile Kağızmanilçe merkezi arasında kalan kesiminde vadi gelişimi ile faylanma arasındaki ilişkileriaçıklamaya çalışmaktadır. Bu amaca ulaşılabilmesi için çalışmada uzaktan algılama yöntemve teknikleri kullanılmıştır. Öncelikle Landsat 8 uydu görüntüsünden elde edilen 15 mçözünürlüklü pankromatik bantlar sayısallaştırılmış ve ilgili data üzerinden Geomaticaprogramı kullanılarak çizgisellik analizi uygulanmıştır. Ayrıca ArcMap 10.5 paket programıkullanılarak çizgiselliklerin yoğunluğu belirlenmiştir. Çalışma süresince farklı kaynaklardanderlenen verilerin (çizgisellikler, fay ve akarsular) üst üste bindirilmesiyle çakıştırma analiziyapılmıştır. Analiz sonucunda çizgisellik, fay ve akarsuların büyük oranda örtüştüğüanlaşılmıştır. Bu uyum çizilen gül diyagramlarında da net olarak görülmüştür. Bulgular,çalışma alanında önemli bir tektonik etmen olan Kağızman Fay Zonu ile çizgiselliklerin büyükoranda örtüştüğünü, dolayısıyla çizgiselliklerin gelişiminde temel belirleyicinin faylanmaolduğunu göstermektedir. Ayrıca Aras Nehri ana yatağının da fay-çizgisellik çakışmaalanlarında kurulmuş olması, vadi gelişiminde faylanmaya bağlı zayıf dislokasyonel hatlarınetkili olduğunu kanıtlamaktadır. Sonuç olarak çalışma alanında vadi kuruluşu ve gelişimiylefaylanmalar arasında morfojenetik bir uyum söz konusudur.

Abstract

This study tries to explain the relationship between faulting and valley development in the Aras River region between the Kağızman county center and Karakurt village of Sarıkamış. In order to achieve this goal, remote sensing methods and techniques were used in the study. Firstly, lineament analysis was performed using Geomatica software on the 15m resolution panchromatic 8th band obtained from Landsat-8 satellite imagery. Secondly, lineament density maps were made using Arcmap 10.5 software. Thirdly, overlap analysis was carried out with data collected from different sources (lineaments, faults, and streams). As a result of the analysis, it has been understood that the lineaments' faults and streams largely overlapped. This harmony has also clearly seen from the rose diagrams. The findings show that the lineaments largely coincide with the Kağızman Fault Zone, which is an important tectonic factor in the study area, and therefore faulting is the main determinant in the development of lineaments. In addition, the fact that the main bed of the Aras River was established in the fault-lineament convergence areas proves that weak dislocation lines due to faulting are effective in the valley development. Consequently, a morphogenetic there is harmony between the valley development and faults in the study area.