Manyetik duyarlık ölçümleri ile Yeniay-Çamburnu (Trabzon) Bölgesinin kirlilik etüdü

Pollution investigations near the region of Yeniay-Çamburnu (Trabzon) by the magnetic susceptibility method

Özet

Trabzon ili Yeniay-Çamburnu beldeleri sınırları içerisinde bulunan inceleme alanında, 1985 yılında Karadeniz Bakır İşletmesi tarafından, yöredeki bakır yataklarını işletmek amacıyla bir flotasyon tesisi kurulmuştur. Bu tesis o tarihten bu yana atıklarını yakınında bulunan Sargona deresi vasıtasıyla Karadeniz'e bırakmaktadır. Atıkların gerek derede gerekse denizde canlı yaşamını olumsuz yönde etkilediği yöre halkı tarafından gözlenmiştir. Bu çalışmada, manyetik duyarlık ölçümlerinin bölgenin ağır metal bakımından kirliliğinin belirlenmesinde kullanabilirliği araştırılmıştır. Bu amaçla inceleme alanında manyetik duyarlık ölçümleri yapılmıştır Kirliliğin boyutları ve dağılımını belirlemek amacı ile derede, hem yüzey manyetik duyarlık ölçümü hem de alınan örneklerin laboratuvar manyetik duyarlık ölçümü yapılmış, denizde ise alman örneklerin manyetik duyarlıkları laboratuvarda ölçülmüştür Böylece atıkların bırakıldığı derede manyetik duyarlık değişim eğrisi, denizde de atık maddelerden etkilenen alanlar için bir manyetik duyarlık dağılım haritası çıkarılmıştır. Alınan örneklerin bir kaçının jeokimyasal analizi yapılıp, örneklerdeki ağır metal oranı bulunarak, ağır metal oranındaki artmanın, bölgenin volkanik-magmatik kayaçlarından oluşan dere ve deniz kumlarında manyetik duyarlık değerindeki azalmaya karşılık geldiği belirlenmiştir. Çok ucuz ve hızlı uygulanabilen manyetik duyarlık ölçümlerinin kirlilik araştırmalarında geniş alanların kirlilik dağılım haritalarının belirlenmesinde kullanabileceği ortaya konulmuştur. Bu çalışma sonucu, işletmenin dereye ve dolayısıyla denize bıraktığı ağır metal oranının çok yüksek boyutlarda olduğu ve bunun Çamburnu-Yeniay bölgesinde yayılarak geniş bir alanı etkilediği belirlenmiştir.

Abstract

The investigation area lies within the boundaries of Yeniay-Çamburnu region in Trabzon, where the Karadeniz Copper Corporation built a flotation unit in 1985 to make use of region's available copper deposits. Metal tailings of this flotation unit are discharged to the Black Sea through the Sargona stream nearby. It has been reported that the dicharges from this flotation unit damage the marine living environment both in Sargona stream and the Black Sea. In this study, we have investigated the validity of the magnetic susceptibility method in determining the contamination of the region's fresh waters by some heavy metals. For this purpose, the magnetic susceptibility measurements were carried out of the samples from the Sargona stream banks as well as the sea floor where the stream joins. In addition, surface magnetic susceptibility measurements were performed along the stream. The variation of susceptibility values for Sargona stream is shown by a curve along a selected profile. A two-dimensional magnetic susceptibility variation map is also prepared for the areas of contamination in the Black Sea. Geochemical analysis over a few samples showed that an increase in heavy metal contaminated by such heavy metals can be investigated by the magnetic susceptibility method for the stream and marine sands that are derived from a region made of volcano-magnetic rocks. This method is cost effective and faster to apply to large areas. It is concluded that the flotation unit discharges in the study area contain very dangerous heavy metals that contaminate the waters of Sargona stream and the Black Sea. The negative effects of this contami¬nation are enlarging at a considerable rate in the Çamburnu-Yeniay region.