10x10 Metrelik birim kazı peteğinde,jeofiziğin arkeolojik kazıya kılavuzluğu : Hitit İmparatorluğu dönemi,Külhöyük,Ankara

Guidance of the geophysics to archaelogical excavation in a 10x10 m square ünit:Hittite Empire period,Külhöyük, Ankara

Özet

Arkeojeolojik ve arkeojeofizik araştırmalar; yüzey biçimi, toprak ve kaya türleri, kökenleri ve yerli yabancı olmalarına göre eski yerleşim alanlarının yerini, yerleşim alanı boyutunu, uygarlık yaşım belirlemek için yapılır. Külhöyük İç Anadolu Bölgesinde Ankara - Haymana İlçesi Oyaca kasabasındadır. Bundan yaklaşık 5000 yıl öncesi Tunç, Eski Hitit (2 kat), Hitit İmparatorluk katlı alanları olan yaklaşık höyük boyutu 200 x 250 m, tepe yüksekliği 1000 m, yaklaşık taban yüksekliği 986 m, yükseklik farkı 14 metre olup boyuna kesilmiş yarım yumurta biçimlidir. Külhöyük boyutu 10 x 10 m olan 910 tane arkeolojik kazı peteğinden oluşur. 1992 yılından beri bu peteklerden 16 tanesi 1 ile 2 metre derinliğe dek kazılmıştır. 1995 jeofizik çalışma aşamasında T ve U kuşaklarında 36, V15 de 1 olmak üzere 37 petekde, 48229 jeofizik ölçü noktasında ayrıntılı Elektromanyetik, Elektrik, VLF, Manyetik, Radar, Yapay Uçlaşma (IP), Doğal Uçlaşma (SP) veRadyometrik yöntemlerle 88000 m2 lik tüm höyük alanında seyrek (elektrik delgi, radar, sismik, radyometri, manyetik) ölçüler alınmıştır. Duvarlar üzerinde VLF akım yoğunluğu, elektrik özdirenç yüksek değer, EM gerçel bileşen artı değer vermiştir. Jeoelektrik ölçümlerine göre 4 jeofizik özdirenç katının 4 ayrı uygarlık katına denk geldiği ve ilk yerleşim yüksekliğinin 990 m olduğu kestirilmiştir. Yeraltının çeşitli derinliklerinde çıkarılan yatay ve düşey kesitlerine göre, kazı öncesi yönlendirme ve yerleşim katlarını bulmada jeofizik araştırmalar, arkeolojiye kazı zamanını ve giderini azaltma yönünde yararlı olmuştur.

Abstract

Archeo-geological and archaeogeophysical studies are conducted to delimit expansion of ancient settlement and to estimate age and level of civilization. Külhöyük settlement is in the form a artificial hill, looking like a longitudinally cut egg which has 250 meters of long axis, in NS direction. Apex has a height of 1000 meters and bottom level is about 986 meters, introducing a 14 meters of height difference. Oldest settlement starts at the bottom with Bronze age, 5000 years ago, continues with Hattie and ends with Hittite Emperor periods at the top. Settlement initiated on local basement rock which is Cretaceous aged karstic limestone and carbonated conglomerate. Essential fill of the hill is dominantly clay, sand and pebble. Main purpose to utilize combined geology, hydrogeology and geophysical technics at Külhöyük, are to find out; thicknesses of cultural layers, depth of original topography before the first settlement, depth of, sedimentation, locations of ancient creek, or springs, architectural style, andwalls and rooms, location of surrounding city walls, potters, hidden tunnel passages, gaps and clay fills, brick stove and rock quarry, metallic object, bones and graveyards and discrimination of different cultural levels. Külhöyük consists of 910 excavation cells each of which has a dimension of 10 by 10 meters. Since 1992, 16 of them has already opened up to depth of 1 or 2 meters. In the 1995 project period, combined geophysical technics, namely electro¬magnetics, D.C. Electrical Resistivity, VLF, Magnetics, Radar, Induced Polarization, Natural Polarization (SP), and Radiometry were run in 8.000 m2 area. In addition, geological and hydrogeological surveying were run in 10 by 10 kms regional and 2x2 kms local area.