Yanal süreksizliklerin araştırılmasında iki elektrot ve yarım Schlumberger elektrot dizilimlerinin kullanılması

An investigation of lateral discontinuities by using two electrode and half Schlumberger arrays

Özet

Özdirenç yönteminde, yanal yönde süreksizlik oluşturan yapıların (düşey fay ve dayk vd) araştırılması genellikle iki elektrot veya yarım-Schlumberger elektrot dizilimleri kullanılarak profil ölçüleri şeklinde yapılır. Verilerin yorumlanmasında ise kuramsal olarak elde edilmiş anomaliler ile arazi verileri karşılaştırılarak yapı parametrelerine ulaşılmaya çalışılır. Bu tür uygulamalarda kuramsal çalışmalar genellikle görüntü kuramı temel alınarak yapılır. Bu çalışmada görüntü kuramı kullanılarak yapılan çalışmada, profil boyu, yapının yeri ve genişliği, elektrot açıklığı, kayma miktarı ve yansıma katsayısına bağlı olarak çok farklı biçimlerde anomaliler elde edilmiştir. Bu çalışmada yukarıda tanımlanan parametrelerin görünür özdirenç değerleri ve anomali şekli üzerindeki etkileri ayrıntılı olarak araştırılmıştır. Yapılan kuramsal çalışmalar sonucunda profil boyu, elektrot açıklığı ve ölçü alma aralığındaki değişimlerin görünür özdirenç anomalilerinin biçimini değiştirdiği saptanmıştır. Özellikle arazi çalışmalarında olası en belirgin anomaliyi elde etmek için ölçü alma aralığı küçük seçilmelidir. Diğer bir deyişle, ölçü alma aralığı, elektrot açıklığının 1/3 den fazla olmamalıdır. Ayrıca, Ergili-Bandırma yöresinde bulunan ve geometrisi bilinen Kösemtuğ Tümülüsü üzerinde iki elektrot ve yarım-Schlumberger yöntemleri uygulanarak sonuçları karşılaştırıldığında; yarım-Schlumberger diziliminin yapı ayrımlığında daha başarılı olduğu görülmüştür.

Abstract

In the resistivity method lateral discontinuity's (ie. vertical faults and dykes etc.) are usually investigated using the TWO ELECTRODE or HALF SCHLUMBERGER arrays along profiles. Parameters of the subsurface are obtained by comparing theoretical anomalies with observed data during the interpretation. In such applications, theoretical studies usually based on the image theory. Different type anomalies, which depend on the length of the profile, location and width of the structure, electrode interval, sampling interval and reflection coefficients are obtained using image theory. In this study, the effects of parameters described above on the apparent resistivity and anomaly forms are analysed in detail. Through the modelling studies, it was determined that profile length, electrode spacing and measurement interval affect the forms of apparent resistivity anomalies.;In order to obtain the high-resolution anomaly, narrow measurement intervals should be preferred. In the other word, measurements, interval should not be more than 1/3 of the electrode spacing. Also the two electrode and half Schlumberger methods were applied on the Kösemtuğ Tumulus in region of Ergili-Bandırma, where the geometry known, by the comparison of results the half Schlumberger array was seen to give better parameter resolutions.