Kanser vakalarının Coğrafi Bilgi Sistemleri ile irdelenmesi: Trabzon örneği

Özet

Kanser günümüzün önemli sağlık konuları arasında yer almaktadır. Kansere karşı kontrol stratejilerinin geliştirilmesi ve kanser kontrol programının uygulamaya aktarılabilmesi için öncelikle kanser vakalarının zaman içindeki coğrafi değişimlerinin çevresel etkenlerle birlikte incelenmesi gereklidir. Kanserin hangi coğrafi alanlarda ne sıklıkla görüldüğü, kanser türlerinin çevresel anlamda dağılımı ve hangi bölgelerde daha sık karşılaşıldığını gösteren istatistiksel haritalara gereksinim vardır. Bu çalışmada Trabzon İli pilot bölge seçilerek, bu ilde görülen kanser vakalarının yerleşim alanlarına göre dağılımları haritalarla gösterilmiştir. Vaka dağılımlarını coğrafi anlamda irdelemek amacıyla bir Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) uygulaması yapılmıştır. İstatistik anlamda kanser yoğunluk bölgelerinin belirlenmesi için, yerleşim birimlerindeki kanser büyüklük ölçütü olan insidans değerleri nüfusa bağlı olarak hesaplanarak, kanser vaka yoğunluk haritası oluşturulmuştur. Kanser türlerinin coğrafya ile ilişkisinin incelenmesi açısından arazi örtüsü ve topografya haritaları kullanılarak, SPSS yazılım desteği ile istatistik tabanlı haritalar üretilmiştir.

Abstract

Cancer takes place as an important health issue nowadays. Forming cancer control works and putting strategic action plans into practice became important because it ranked as a second death reason and the density of its case increased. Examining geographical variations of cancer cases in time together with environmental factors is necessary to develop control strategies struggling cancer and toput cancer control programmes into practice. Creating statistical maps is necessary for obtaining information about its cases in which region with which frequency, examining the distribution of cancer types geographically, and determining that which region has the highest density of its case. A GIS application was performed in order to examine the distribution of cancer types geographically. In order to determine cancer density figures, cancer incidence values of administrative units were calculated according to local census data. After then cancer density map was produced. Finally, examining relationship between cancer types and geography, statistical maps are spatially produced by the aid of SPSS software.