Kitâbu’l-Mulahhas fi’l-Mantık ve’l-Hikme Bağlamında Fahruddîn er-Râzî ve İslam Felsefesi

Fakhr al-Dîn al-Râzî and his Islamic Philosophy in the Context of his Book Entitled as Kitâbu’l-Mulahhas fi’l-Mantık ve’l-Hikme

Özet

İslam felsefesi, düşünce tarihinde var olan diğer felsefî sistemler gibi, konuları bakımından sistematik özellik gösterir. İslam felsefesinin problemleri, İslam filozofları tarafından, sistemli bir biçimdeifade edildi. Gazâlî ve ondan sonraki dönemde, felsefe, İslâm ortaçağında, İslam entelektüel çevreleri tarafından eleştirildi. Bu süreç pozitif neticeler de yarattı. Bu sürecin inşasında Fahruddîn er-Râzî’nin payı dikkate değerdir. Râzî, Gazâlî gibi, İslam filozoflarına karşı açık bir eleştiri içerisindeolmadı. Evvela, felsefî literatürü analiz etti ve sonra onu sistematik dille ifade etti. Kitâbu’l-Mulahhas fi’l-Mantık ve’l-Hikme, Râzî’nin felsefi meseleleri tartıştığı analitik çalışmalarından biridir.Bu makalede bu konulara ilişkin Râzî’nin yaklaşımı incelendi. Râzî, çalışmasını iki ana parçayaayırır: Mantık ve Felsefe. Mantık bölümünde, mantıksal terimler ve önermeler değerlendirilir. Felsefe bölümünde, varlık felsefesinin genel terimleri, cevher ve arazın tanımları ve bu kavramlar hakkında problemler ve son olarak da Tanrı problemi, analitik ve sistematik bir dille ele alınır. Bu makalede Râzî’nin ontolojisi ve epistemolojisi, kavram anlayışı ve felsefî konulara ilişkin bilimsel yöntemi incelenmektedir.

Abstract

Islamic philosophy gets its systematic character regarding to its issues as the other philosophicalsystems in the history of thought. The problems of Islamic philosophy have been stated in a well- organized way by Islamic philosophers. In the period of al-Ghazâlî and after him, the philosophywas criticized by Islamic intellectual environments in the middle age of Islam. This process alsocreated positive outcomes. The portion of Fakhr al-Dîn al-Râzî in the construction of this process isremarkable. Al-Râzî was not in an open criticism against to Islamic philosophers as al-Ghazâlî.Firstly, he analysed the philosophical literature and secondly composed it by the systematical language. Kitâbu’l Mulahhas fi’l-Mantık ve’l-Hikme is one of his analytical works that al-Râzî discussedthe philosophical topics. Al-Râzî’s approach regarding these issues is scrutinized in this article. Al-Râzî classified his work two major parts: Logic and Philosophy. In the section of logic, logical termsand propositions are evaluated. In the section of philosophy, the general terms of the existentialphilosophy, the definitions of the substance and the accident, and the problems about these concepts, and finally the problem of God are evaluated analytically and systematically. In this article,Al-Râzî’s ontology and epistemology, his understanding of the concept and his scientifical methodregarding the philosophical issues are scrutinized.