Osmanlı hariciyesi’nin hazırladığı “bahreyn adaları meselesi” kitapçığı üzerinden ingiliz sömürgeciliği’ne bakış

A Look on the British Imperialism through the Perspective of the Ottoman Foreign Ministry Booklet: “The Issue of the Bahrain Islands”

Özet

Almanya ve İtalya‟nın 1870‟lerde İngiltere‟ye rakip güçler olarak ortaya çıkmaları üzerine kızışan sömürgecilik mücadelesinde İngiltere bir yandan Hindistan‟a giden ticaret yollarını elde tutmak bir yandan da Osmanlı Devleti‟nden toprak koparmak için yoğun çaba göstermiştir. 1880 yılında Mısır‟a giren İngiltere, ardından Basra Körfezi‟nde kıyısı bulunan Osmanlı tabiiyetindeki yerel emirliklerle ikili anlaşmalar yapmış, daha sonra da himaye hakkı bulunduğunu ileri sürerek Osmanlı Devleti‟nin buralara müdahalesine engel olmuştur. Osmanlı Dışişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan “Bahreyn Adaları Meselesi” kitapçığında İngiltere‟nin yayılmacı siyaseti üzerinde durulmuştur. Bu kitapçıkda Osmanlı idaresinin karşısına çıkan bölgede Arapların aşiret yapısından kaynaklanan zorluklar anlatılmaktadır. Bu makale İngiltere‟nin kullandığı sömürgeleştirme yöntemleri ve merkezden uzak eyaletlerde Osmanlı idaresinin karşı karşıya olduğu zorlukları “Bahreyn Adaları Meselesi” kitapçığının anlatımı çerçevesinde incelemektedir.

Abstract

The emergence of Germany and Italy as rival powers against the British Empire in the 1870s intensified the colonial competition and urged Britain not only to secure the trade routes to India but also to capture lands from the Ottoman Empire. The British Empire invaded Egypt in 1880 and signed bilateral treaties with the local emirates in the Persian Gulf which were under the Ottoman domain. Then, by referring to those bilateral treaties, the British Empire prevented Ottoman interventions in the Gulf emirates. “The Issue of the Bahrain Islands” booklet, prepared by the Ottoman foreign ministry, focuses on the expansionist policy of the British Empire. The booklet narrates the challenges posed to the Ottoman administration by the tribal structure of the Arab tribes. This article examines different types of British colonizing and problems in the distant provinces of the Ottoman Empire within the framework of “The Issue of the Bahrain Islands” booklet.