MECRÎT: BİR ENDÜLÜS ŞEHRİNİN KURULUŞU VE GELİŞİMİ

Özet

Endülüs’te İslâm hakimiyeti boyunca müslümanlar tarafından çok sayıda şehir kurulmuştur. Buşehirlerden biri olan Mecrît, zaman içinde ismi Madrid haline dönüşerek 1561 yılında İspanyaKrallığı’nın başkenti yapılmış olup bu yönüyle Avrupa başkentleri arasında müslümanlar tarafındankurulan tek şehir olma özelliğine sahiptir. Endülüs’ün kuzeyinde, Kastilya-León Krallığı’na karşıEndülüs topraklarının güvenliğini sağlamak üzere Endülüs Emevî Devleti hükümdarı Emîr I.Muhammed döneminde IX. yüzyılın ikinci yarısında bir garnizon olarak kurulan Mecrît, kısa süreiçinde etrafında yerleşimin olduğu bir şehir halini almıştır. Endülüs idarî yapısına göre Sağrülevsat(Orta Sınır) bölgesinde yer alan Mecrît, siyasî ve kültürel açıdan Endülüs’ün en önemli şehirlerindenolan Tuleytula’ya (Toledo) coğrafî yakınlığın da sağladığı avantajla kısa zaman içinde ilmîfaaliyetlerin gerçekleştiği bir şehre dönüşmüş ve “el-Mecrîtî” nisbesiyle tanınan âlimler yetişmiştir.Kastilya Krallığı’nın Endülüs toprakları üzerindeki baskısının arttığı ve nihayet Tuleytula’nın adıgeçen krallık topraklarına katıldığı dönemde müslümanların kaybettiği yerler arasında Mecrît debulunmaktaydı. Bu makalede Mecrît’in İslâm hakimiyeti döneminde kuruluşuyla başlayan ve birİslâm şehri haline geliş süreci siyasî ve ilmî hayat merkezinde incelenmesi amaçlanmaktadır.

Abstract

Many cities had been built by the Muslims in al-Andalus in the Islamic period. Majrīt was one of these cities and its name, in time, transformed to Madrid, that became the capital of the Spanish Kingdom in 1561. In terms of this quality, Madrid is the only city built by the Muslims among the European capitals. Majrīt was established a headquarters in the northern border of al-Andalus in order to provide the security of the territory of al-Andalus against the kingdoms of Castille and Leon in the second half of the 9th century in the reign of Muhammad I being the ruler of the Spanish Umayyads. However, it soon became a city with settlements around it. According to administrative structure of al-Andalus, Majrīt was situated in the Middle March (thagr al-awsat) of al-Andalus; thus, the city was very close to Toledo being politically and culturally one of the most important Andalusian cities. Because of the closeness of Toledo, Majrīt had soon turned into a city where scientific activities flourished and some scholars known as “al-Majrītī” had grown up. Majrīt was among the Muslim’s lost places when Castille Kingdom’s pressure increased on the Andalusian territory and finally Toledo was captured by this kingdom. In this framework, the article aims to research the process of building an Islamic city in the example of Majrīt founded in the reign of the Umayyad state by paying attention to its political and scholarly spheres.