İngiliz Belgelerine Göre Kıbrıs Sorununun Çözümü İçin Öneriler

PROPOSALS FOR A SETTLEMENT OF THE CYPRUS PROBLEM ACCORDING TO BRITISH DOCUMENTS (1954-1974)

Özet

1951-1954 yılları arasında Yunanistan ile olan bir birlik talebi (Enosis), Kıbrıs Rumları arasında, Başpiskopos Makarios önderliğinde, o sırada İngiliz Kraliyet Kolonisi olan, Kıbrıs’ta güç kazandı. Eylül 1954’te Yunan Hükümeti, konuyu Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda gündeme getirerek resmen sahiplendi. Ancak, Kıbrıs için kendi kaderini tayin hakkını talep eden Birleşmiş Milletler kararını kabul etmedi. İngiliz Hükümeti konuyu bir iç mesele olarak ele almaya devam etti. Ancak Albay Grivas’ın önderliğindeki Kıbrıslıların Millî Mücadele Örgütü (EOKA) 1 Nisan 1955’te Kıbrıs’ta silahlı bir ayaklanmasının patlak vermesine yol açtı. Bunun üzerine İngiliz Hükümeti Londra’da Eylül 1955’te Kıbrıs sorununu görüşmek için bir konferans toplamaya karar verdi. Yunanistan ve Türkiye bu konferansa Kıbrıs’taki kendi azınlıkları adına davet edildi. Fakat Kıbrıslıların kendileri davet edilmedi. 1955-1974 yılları arasında, Türkiye ile Yunanistan arasında ikili, İngiltere, Türkiye ve Yunanistan arasında üç taraflı ve Kıbrıslı Rumlar ile Kıbrıslı Türkler arasında toplumlararası olmak üzere bir dizi çok taraflı görüşmeler yapıldı. Bu görüşmeler sonucunda 1960’da Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu. Ancak cumhuriyet çok fazla yaşamadı ve 1963’te yıkıldı. 1964’te İngiltere, Türkiye, Yunanistan ve her iki Kıbrıs toplumunun temsilcileri Londra’da bir araya geldi. Fakat görüşmeler ancak iki hafta sürdü. Çünkü Kıbrıslı Rumların ve Türklerin görüşleri birbirinden oldukça uzaktı. Mayıs 1966’da Türk ve Yunan Hükümetleri iki ülke arasındaki ilişkiler ve Kıbrıs sorununun çözümü konusunda bir dizi gizli görüşme yaptı. Ancak bu görüşmelerden de hiçbir sonuç çıkmadı.

Abstract

During the early 1950s, the demand for a union with Greece (Enosis) grew stronger among the GreekCypriot population of Cyprus under the leadership of Archbishop Makarios. The Greek Governmentraised the issue at the United Nations General Assembly in September 1954, but their demand forself-determination for Cyprus was not adopted. The British Government continued to treat the issueas an internal matter, but the outbreak of an armed Greek Cypriot uprising in Cyprus on 1 April 1955,under the leadership of pro-Enosis Colonel Grivas, led the British Government to call a conference inLondon on the Cyprus problem in September 1955. Greece and Turkey were invited to attend onbehalf of their respective minorities in Cyprus, but there was no representation of the Cypriotsthemselves. From 1955 to 1974, a series of multilateral talks were held at intervals: bilateral betweenTurkey and Greece, trilateral between Britain, Turkey and Greece, and inter-communal betweenGreek and Turkish Cypriots. However, they failed to reach a settlement on the future constitutionalarrangements in Cyprus, and the dialogue was consequently suspended. The first tripartite talks on theCyprus issue were held in London from 29 August to 7 September 1955. Direct Anglo-Cypriotnegotiations took place in Cyprus from October 1955 to February 1956. In January 1958, the “FootPlan” was presented to the British Prime Minister by Sir Hugh Foot. The “Macmillan Plan” wasannounced in the House of Commons by the British Prime Minister in June 1958. In 1964,representatives of Britain, Turkey, Greece and both Cypriot communities met in London, but theConference ended in deadlock two weeks later, because the views of the Greek and Turkish Cypriotsproved to be irreconcilable. In July 1964, the “Acheson Plan” was introduced, but rejected by theGreeks. In May 1966, the Greek and Turkish Governments began a series of secret exchanges on therelations between their two countries with particular reference to the Cyprus issue. However, nothingemerged. In June 1966, the British Government announced the formation of a commission under LordRadcliffe and presented the Turks with a plan centred on arranging a date for self-determination to beapplied, with certain guarantees for the Turkish Cypriot minority. Intercommunal talks started in June1968 and continued, with intervals, until 1974 without any success.