GELENEKSEL DİNİ MODERN DEVLETE SOKMAK: İSMAYIL HAKKI BALTACIOĞLU’NDA GELENEĞİN VE GELENEKSEL DİNİN MİLLİ DEVLET İÇİN ÖNEMİ

Integrating The Traditional Religion To The Modern State: The Importance of Tradition And Traditional Religion for National State on The Works of Ismayil Hakkı Baltacıoğlu

Özet

Din, milli devletlerin kurulmalarından önce oluşturduğu bağlılık ve dayanışma ağlarından dolayıulusal devletlerin teşekkül aşamalarında da milliyetçi elitlerin yararlandıkları bir araç konumundaolmuştur. Ancak dinlerin seslendikleri müminler topluluğu ulusal sınırlarla tanımlanamadığından vegeleneksel yaşayış biçimlerini barındırdığından dolayı milliyetçi seçkinler ondan milli, akli vemodern bir din yaratma yolunu seçmişlerdir. Bu bağlamda, Cumhuriyet Türkiyesi’nde, İslam’ın millive akli bir din olarak yeniden yorumlanma girişimlerini tartışan çalışma, bu projenin önemliisimlerinden biri olan İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu’na odaklanmaktadır. Onun, geleneksellik, gelenekseldin ve millilik arasında kurduğu ilişkiyi inceleyerek, geleneksel dine karşı olmadığı belirtilecektir.İslam’ın milli bir din haline getirilmesi için modernleştirilmesine gerek olmadığını tartışan yazarınİslam’ın geleneksel formuyla zaten milli bir nitelik taşıdığını temellendirmek için gelenek ve görenekarasında yaptığı ayrımlar konu edilecektir. Baltacıoğlu’nun eserlerine ve dönemin çeşitli dergilerindeama özellikle Yeni Adam dergisinde neşrettiği makalelerine odaklanacak olan çalışma kapsamında bueserler metin analizi yöntemi kullanılarak incelenecektir. Çalışmanın planı içerisinde ilk bölümdeOsmanlı-Türk modernleşmesinde rasyonel ve milli bir İslam’ın oluşturulması adına yürütülentartışma ve politik faaliyetlere değinilecektir. Geleneğin ve geleneksel dinin millilik ve milli devletiçin öneminin tartışılacağı ikinci bölümden sonra son bölümde Baltacıoğlu için CumhuriyetTürkiyesi’nin milli karakterini güçlendirecek din politikalarının neler olması gerektiği tartışılacaktır.

Abstract

Religion has been a tool for nationalist elites in the establishment of national states due to the networks of loyalty and solidarity created before the establishment of national states. However, since the group of believers that religions address could not be included by national boundaries and hold traditional ways of living, the nationalist elite chose to create a national, rational and modern religion. In this context, the study, which discusses the attempts to reinterpret Islam as a national and rational religion, focuses on one of the important names of this project in Republican Turkey, İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu. It will be stated that he is not against traditional religion by examining the relationship he established between traditionalism, traditional religion and nationality. The author argues that there is no need to modernize Islam in order to make it a national religion, and the distinctions between traditions and customs to justify the fact that Islam is already a national form. Baltacıoğlu's works and articles published in various journals of that period but especially in Yeni Adam, will be analyzed by using content analysis method. In the first part of the study plan, the discussion and political activities carried out in the name of the creation of a rational and national Islam in Ottoman-Turkish modernization will be discussed. After the second chapter which will be discussed the importance of tradition and traditional religion for nationality and national state, the last chapter will be focused on which religious politics would be strengthen to national character of Republic of Turkey.