Osmanlı Bosna'sının Avrupalı mirası

Özet

Bu makale, 15. yüzyılın ortasından başlayıp 16. yüzyılı da içine alacak şekilde Bosnalı Müslümanların tarihlerinin yeniden değerlendirilmesidir. Çoğu Osmanlı Bosna tarihçilerinin inandığı, bu Balkan ülkesinin erken dönem Avrupa yakın çağ tarihindeki temel sosyo-ekonomik ve dinsel eğilimlerden bir şekilde izole edildikleri şeklindeki baskın görüşlerinin aksine, Bosnalı Müslüman topluluğunun oluşumunun büyük bir ölçüde din değiştirme ve genişleyen ticari ekonomiler konusunda Avrupalı ve global temayülleri yansıttıklarını tartışmaktayım. Çalışmam, Saraybosna ve onu çevreleyen hinterlantın din değiştirme modellerini özellikle de Saraybosna'nın hızla gelişen ekonomisine bağlı olan köylülerin ve azat edilmiş kölelerin din değiştirme modellerini gösterdiği gibi bu grupların bu şehrin tahıl marketi ve nakit kredi kurumlarının gelişmesinde de başat bir rol oynadıklarını ortaya koymaktadır. Bu eğilimler, Osmanlı Bosnası'nın yeni bir din benimsediklerini ve imparatorluk yönetiminden yararlandıklarını canlandırmaktadır. Öte yandan, Avrupa ve ötesinde hızla genişlemekte olan toplumlara benzer bir şekilde hareket etmişlerdir.

Abstract

This article gives a general re-evaluation of the history of Muslims in Bosnia from the mid 15th through 16th centuries. Contrary to the dominant view of many historians of Ottoman Bosnia that this Balkan country was somehow isolated from the main socio-economic and religious tendencies in early modern Europe, I argue that the formation of the Bosnian Muslim community largely reflected European and global trends of conversion and expanding commercial economies. My study of Sarajevo and its surrounding hinterland not only reveals that conversion patterns, particularly of peasants and manumitted were tied to Sarajevo's burgeoning economy, but also that these groups played a predominant role in developing this cities grain market and cash credit institutions. These trends illustrate that Ottoman Bosnia accepted a new religion and benefited from imperial rule, yet functioned very similarly to other flourishing societies in Europe and beyond.