BİR DEVLET TEŞEKKÜLÜ: YOZGAT TEKEL BİRA FABRİKASI

Özet

Çalışma, Yozgatta, 1966da bir devlet teşekkülü olarak temelleri atılan,1972 yılında açılan ve 2004 yılında özelleştirilen Yozgat Tekel BiraFabrikasının kuruluş aşamasından özelleştirilmesine kadarki süreci, şehrinsosyo-ekonomik hayatı çerçevesinde anlatmayı amaçlamaktadır. Fabrikanınhangi amaçlarla, nasıl kurulduğu, muhafazakâr kimlikli bir şehirde halkınfabrikanın kuruluşuna tepkisi, şehir ekonomisi ve sosyalleşmeye etkisi, işçisayısı, işçi alımları, değişen piyasa şartları karşısındaki durumu, özelleştirilmesive kapanması süreci işlenmeye çalışılmıştır.Makalede, ilgili arşiv malzemesi ve süreli yayınların yanı sıra, makaleyiderinleştirmek amacıyla bira fabrikası personeli ve şehir halkından 36 ve 75 yaşarasındaki dokuz kişiyle sözlü tarih yöntemi ile mülakat yapılmıştır.Yozgat Tekel Bira Fabrikası, arz talep dengesi, nakliye, kâr payı gibihesaplamalar göz ardı edilerek, şehrin insanına iş alanı oluşturma ve bölgeyikalkındırma amacıyla kurulmuş bir devlet teşekkülüdür. Fabrika, şehir halkına vebölgeye sağladığı sosyo-ekonomik katkıya rağmen, Kamu İktisadiTeşekküllerinin Özelleştirilmesi çerçevesinde özel sektöre devredilmiştir.Yozgatta Cumhuriyet Tarihinin tek devlet teşekkülü olarak nitelenenfabrikanın kapanışı, çalışanları dışında, sessiz karşılanmıştır.

Abstract

This study aims to explore the process of establishment Yozgat TekelBeer Factory, whose foundations were laid as a government organization in1966, opened in 1972 and privatized in 2004, starting from its foundation toprivatization. This study also aims to understand the role of the Yozgat TekelBeer Factory within the scope of the socio-economic life of the city. In thiscontext, the study is limited to explore the purpose of the foundation of thefactory, how it is founded, the reaction of town-people against the foundation ofthe factory in a conservative city, the effect of the foundation of the factory to theeconomy of the city and its socialization. The number of the workers, workerrecruitment, the position of the factory against the changing market conditions,and the process of its privatized and closure are also studied to better understandthe effect of the factory on the life of the city and its citizens.In this study, the related archive materials, periodicals are used and oral historymethod were used as data collection. In this context, nine people including staffof the beer factory and townspeople whose age ranging from 36 to 75 wereinterviewed (2012 December-2013 June). These nine people consisted ofManager, technician/union manager, laboratory employee, worker, and officer ofthe factory; owner of a newspaper, estate agent and tradesman from the town- people.Yozgat Tekel Beer Factory, was established to provide jobs to people in theYozgat city and improve Yozgat s region ignoring supply and demand balance,transport and calculations. Although the factory s socio economic contrubitions,which was customized in the context of public enterprise privatizations andhaving been described only one public enterprise in the Republic of TurkeyHistory, while closing people in the city were quiet.