XIX. YÜZYIL ORTALARINDA ESKİŞEHİR KASABASINDA AİLE ADLARI

Özet

Kültür tarihi, dilbilim ve halkbilim çalışmaları açısından önemli bir yere sahip olan aile adları, çalışmanın esasını teşkil etmektedir. Bu aile adlarının veriliş şekilleri ve sosyolojik anlamları üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ana kaynağını,1844-1845 yıllarına ait olan Eskişehir Kasabası Temettuât defterleri oluşturmaktadır. Bu kayıtlar içerisinde, her biri bir haneye kaydedilmiş olan aile adları çalışma kapsamında ele alınmıştır. Bu anlamda kaza merkezinde bulunan 5 adet mahallenin Temettuât defteri değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Defterlerde toplam 933 hane olup bu toplam hane içerisinde 709 adet aile adı tespit edilmiştir. Geriye kalan 224 hane ise ya hane reisinin adı ile ya da lakabı ile kaydedilmiştir. Aile adlarının oluşmasında; sosyo-kültürel durum, meslek, belirgin fiziksel özellikler, tavır ve davranışlar, geldiği memleket, etnik köken gibi özellikler rol oynamıştır. Neticede bu çalışma ile kültürün devamlılığı ve gelecek kuşaklara aktarımında önemli bir işleve sahip olan aile adlarının toplumsal özelliklerinin ve Türk kültürel hayatındaki sembolik boyutunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Abstract

Family names which are important for socio-cultural history, linguistics, folklorism studies constitute the base of this study which highlights the forms of family names which have sociological means. Eskişehir Town Temettûat Registers belonging to 1844-1845, form the main source of this study. In these records, family names which are registered to each one of the houses are emphasized within the content of this study. In this sense, Temettûat Registers of 5 neighborhoods located in the town center are evaluated. There are 933 households in total in this Temettûat Registers and 709 family names have been detected in these total households. The rest 224 households are registered with households' name or nickname. The formation of family names is has depended on socio-cultural status, occupation, distinctive physical appearance, attitude and behavior, country and ethnic origin. Consequently with this study, symbolic dimension of Turkish cultural life and social feature of family names which is important in the continuation of the culture and to transfer to future generations are aimed to assess.