SELİM İLERİ'DEN BİR RESSAMA YORUM MİHRİ MÜŞFİK: ÖLÜ BİR KELEBEK

Özet

Ağırlıklı olarak romanları ile tanınan Selim İleri, tiyatro oyunları da kaleme alır. Osmanlının ilk kadın ressamı Mihri Müşfik'in hayatından hareketle şekillenen Mihri Müşfik: Ölü Bir Kelebek oyunu, yazarın üç oyunundan biridir. Selim İleri, ressamın gelenekli zihniyete aykırı karakter özelliklerini oyununda öne çıkarır. Mihri Hanım'ın İstanbul Moda'da başlayıp Roma-Paris-İstanbul yıllarından sonra Amerika (Maine'de) son bulan hayat hikâyesi üzerine kurulu metin, Bertolt Brecht'in "epik tiyatro" anlayışından izler taşır. Hayatı, sanatının önüne geçmiş ressamı Selim İleri, çoğunlukla biyografisine bağlı kalarak kurmaca ilavelerde ise aykırı mizacını vurgulayacak tarzda bir yorumla sunar. Selim İleri, Mihri Hanım'ı "Modern Türkiye Cumhuriyeti'nin asil kızı, öncü kadın" olarak takdim eder. Duygusal, romantik, hassas olduğu kadar incitmekten, kırmaktan da çekinmeyen ressam, bazen de maddiyata düşkün bir portre olarak çizilir. Ressam, duyguları ve davranışları çok sık değişen hodkâm, hırçın, yalnız, alkol sever, sanatına düşkün bir kadın olarak sunulur. Yazar resim sanatına, alkole ve ülke değiştirerek yeni hayat şekillerine sığınan bir Mihri Hanım portresi çizer. Oyunda Mihri Hanım cesur, alaycı, yer yer şuh, muhteris, yenilikçi yönü ile öne çıkarılır.

Abstract

Selim Ileri, who is mainly known for his novels, is also a play writer. Selim Ileri was inspired by Mihri Müşfik, the first woman painter of the Ottoman Empire and wrote one of his three plays, Mihri Müşfik: A Dead Butterfly, about her. In the play, he highlights the features of her charachter which are contrary to the common tradition at that time. The play's subject is Miss Mihri Müşfik's life story, which begins in Istanbul (Moda) and after some years spent in Rome, Paris and Istanbul, ended in America (Maine), and is heavily influenced by Bertolt Brecht's concept of "Epic Theatre". Selim Ileri mostly adhers to the artist's biography, but he also offers an interpretation of her contrary character in the fictional additions he adds to her biography. He presents Miss Mihri as a "noble daughter of the modern Republic of Turkey, a pioneer woman". As much as she is emotional, romantic, and sensitive, she is also shown as strong character who is not afraid of being broken or hurt. Sometimes she is also shown as a portrait of a woman who is fond of material things. She is presented as a woman whose feelings and behaviors are often-changing, gruff and lonely; as an alcoholic but also as a woman fond of her art. Author, draws a portrait of Mihri's art, alcohol and her escape from the traditional life by changing her own life story. In the play Miss Mihri is shown as bold, sarcastic, sometimes seductive, ambitious and innovative.