KIRGIZ TOPLUMUNDA EVLİLİK TÜRLERİ

Özet

Her toplum, aileye kurumsal bir değer kazandırmak amacıyla evlenmeyi kendine özgü çeşitli normlarla çerçevelendiği görülür. Evlilik türleri de dikkate alınan bu norm ve uygulamaların başında gelir. Bu normlar örf, adet, gelenek, görenek ve töreler aracılığıyla fonksiyonel bir nitelik kazanır. Evlilik türleri konusunda geçmişten günümüze genel hatlarıyla bazı küçük farklılıklar bulunsa da örf âdet ve geleneklerin esas itibariyle bütün canlılığını koruduğu gözlenmektedir. Kırgız toplumunda da çeşitli evlilik türlerine rastlanmakla beraber, tarihi süreç içerisinde mevcut olan evlilik türlerinin bugün gelinen noktada halen devamlılığını sürdürmesine karşın anlayış, düşünce ve uygulama bakımından bazı değişikliklere maruz kaldığı açıktır. Buna rağmen bugün dahi özellikle geleneksel evlilik türlerinin Kırgız toplumunun aile kurmadaki vazgeçilmez unsurları olduğundan bahsetmek mümkündür. Evlilik türleri açısından akrabalık ilişkileri, görücü, kız kaçırma, bel kuda, beşik kertme, berdel, kayın-baldız evliliği, çok eşlilik, iç güveyi gibi usuller ile birlikte yaşama haline ilişkin uygulamaların tarihi seyri ve bugünü merak konusudur.

Abstract

Taking different types of marriage into account, norms get a functional quality through the customs and traditions. A form of marriage, system of a family, location, attitude and behavior to each other and relatives, character of marriage according to the time are clearly determined. Even if some little differences with common features exist in the types of marriage, it is observed that customs and traditions substantially protect their whole vitality. There are so many types of marriage in the Kyrgyz society. In spite of regularity of existing types of marriage in historical process; they are exposed to changes from the position of understanding, thoughts and application. Even so, it is possible to mention that even nowadays especially traditional types of marriage have irreplaceable elements in starting a family. In terms of the types of marriage applications related to living conditions with procedures like relationship between relatives, preferential marriage, matchmaker, kidnapping a girl, bel kuda, beshik kuda, kaichi kuda, marriage of levirat and sorarat, polygamy, sonin-law are of interest today in historical course. Consequently, while staying on the Kyrgyz society's types of marriage and historical traces in the study, it made efforts to reveal historical approach by using ethnographic and folkloric sources about the Kyrgyz family. In the study named "The traditional and innovative issues of the modern Kyrgyz family (sociological analysis)" it has been tried to give information with an empirical method by findings from results of questionnaire, which has been conducted face to face with 1200 Kyrgyz families in Kyrgyzstan within June-November 2013.