J. W. REDHOUSE VE E. J. W. GIBB’İN ENTELEKTÜEL PAYLAŞIMLARI VE OSMANLI KÜLTÜRÜNÜ ANLAMA ÇABALARI

Intellectual Interactions between J. W. Redhouse and E. J. W. Gibb and Their Understanding of Ottoman Culture

Özet

19. yüzyıl, Osmanlı kültürü çalışmalarının Batı’da hız kazandığı ve zengin bir Doğu literatürünün üretildiği önemli bir dönemdir. Doğu’nun klasik metinlerine ilginin ve merakın arttığı bu yüzyılda bazı Şarkiyatçılar; filoloji, sözlük bilimi, dil bilimi ve tarih alanlarında çalışmalar yapmışlardır. Bu çalışmaların en temel amacı, Batılı okurlara Doğu kültürünü tanıtmak ve Doğu dilleri ve edebiyatlarına hak ettiği itibarı kazandırmaktır. Bu dönem Şarkiyatçıları arasında, sözlük bilimci James William Redhouse (1811-1892) ve Osmanlı edebiyatı uzmanı Elias John Wilkinson Gibb’in (1857-1901) önemli bir yeri vardır. Redhouse, An English and Turkish Dictionary ve Lexicon English and Turkish adlı eserleriyle sözlük bilimi çalışmalarına önemli katkılar sağlarken; Gibb, Ottoman Poems ve A History of Ottoman Poetry adlı eserleriyle ilk modern Osmanlı edebiyatı tarihini yazmıştır. Bu makale, Redhouse ile Gibb arasındaki bilgi ve tecrübe aktarımlarını yeni arşiv belgeleri üzerinden irdelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, İngiltere’deki kütüphanelerden elde edilmiş orijinal arşiv belgelerin analiz edileceği bu makalede, tarafların Osmanlı kültürünü anlama ve yorumlama çabaları, entelektüel paylaşımları ve eserlerinin yazım süreçlerinde birbirlerini nasıl destekledikleri ortaya konulmaya çalışılacaktır.

Abstract

The 19th century was an important period in which Ottoman cultural studies gained momentum in the West and a rich literature on Eastern sources was produced. While the interest and curiosity for the classical period of the East increased, some orientalists focused on philology, lexicology, linguistics and history and produced various works in these fields. The main objective of these studies was to introduce the Eastern culture to Western audience and to increase the well-deserved reputation for Eastern languages and literature. Among these orientalists, lexicographer James William Redhouse [1811-1892] and Ottomanist E. J. W. Gibb [1857-1901] hold an important place. Redhouse pioneered the Ottoman studies in the West in the field of lexicography with his prominent works An English and Turkish Dictionary and Lexicon English and Turkish. Meanwhile, Gibb wrote the first modern history of Ottoman literature with his monumental works Ottoman Poems and A History of Ottoman Poetry. This article aims to reveal the connection between Redhouse and Gibb by way of new archival documents gathered from different libraries in England. In this context, I will undertake a close reading to these documents and try to show the ways both intellectuals supported each other in understanding and interpreting Ottoman culture, shared information, and supported each other in the writing process of their works.