XVII. YÜZYILDAN BİR OKÇULUK KİTABI: HÂZÂ KİTÂB-I KAVSNÂME VE OKÇULUK TERİMLERİ

An Archery Book from the Seventeenth Century: Hâzâ Kitâb-ı Kasvnâme and Archery Terms

Özet

Bu çalışma, Muhammed bin Yûnus ed-Dervâzî tarafından Arapçadan Türkçeye tercüme edilen, XVII. yüzyılın ilk çeyreğinde Mustafa bin Hüseyin tarafından da istinsah edilen Hâzâ Kitâb-ı Kavsnâme adlı okçuluk kitabının incelemesidir. Literatürde kitabın bazı nüshaları üzerine yapılan tanıtıcı çalışmalar vardır. Bunlarda kitabın kime ait olduğunun bilinmediği dile getirilmiştir. Araştırmalarımız sonucunda elde ettiğimiz Atıf Efendi nüshası sayesinde kitabın Dervâzî’nin olduğunu tespit ettik. Nüshalar üzerine yapılmış tanıtıcı çalışmalardaki eksiklikleri ve hataları düzeltmeye çalıştık. Çalışmamızı, “Ana hatlarıyla okçuluk kitaplarının tasnifi nasıldır? Dervâzî’nin kitabının içeriği nedir? Eserin kaç nüshası vardır? Literatürde nüshalar hakkında verilen bilgiler nelerdir? Eserdeki okçuluk terimleri nelerdir?” gibi sorular çerçevesinde oluşturduk.

Abstract

This study examines an archery manuscript, titled “Hâzâ Kitâb-ı Kavsnâme” that Muhammed Yûnus ed-Dervâzî translated from Arabic to Turkish and Mustafa bin Hüseyin copied in the first quarter of 17th century. Some studies introducing copies of the book, mentioned that the author of the book was unknown. However, thanks to the copy of Atıf Efendi and as a result of our research, we determined that the writer of the book was Dervâzî. We endeavoured to correct common mistakes and supplement information lacking in these introductory studies. We also tried to establish a conceptual framework by answering questions like: “What is the general classification of archery books? “What is the content of the Dervâzî’s book?” How many copies of the manuscript exist? What is information given about the copies in literature? What are the archery terms in the manuscript?”