Dergiler / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 0 - Sayı: 34
17. YÜZYILDA İZMİR’E ERMENİ GÖÇÜ: ACEM TÜCCARLARI VE HEMŞEHRİLİK AĞLARI
- Sayfa
- 227–253
- DOI
- —
Özet
Yava cizyesi kayıtları ile tahrir ve nüfus defterlerine dayanan ve 17. yüzyıl İzmiri’nde çok katmanlı Ermeni toplumunun oluşumuna odaklanan bu çalışma, kentteki Ermeni göçmenlerin iki ana gruptan oluştuğunu göstermektedir. İlk grup, Acem tüccarları ile onların İranlı hemşehrilerinden oluşurken ikinci grup ise İzmir’de kalıcı ve geçici bir şekilde çalışmak için Anadolu’nun sınırlı sayıdaki yerlerinden gelen Ermenilerden oluşmaktadır. Bu bağlamda 17. yüzyıl Anadolusu’ndaki Ermeni hareketliliğinin sadece ahalinin yerlerinden sağa sola dağılmasını değil aynı zamanda hemşehri bağlantıları sayesinde zincirleme göçleri de içerdiği anlaşılmaktadır. Çalışmanın bulguları, her ne kadar tekstil, kuyumculuk ve inşaat gibi bazı sektörlerde hemşehri yoğunlaşmalarına işaret etse de aynı yerlerden kente gelen Ermenilerin genellikle farklı iş kollarında çalıştıklarını ortaya koymaktadır. Çalışma ayrıca vasıflı ve sermaye gerektiren alanlardaki işlerin, Batı Anadolu havzasından gelen Ermeniler tarafından, daha yoğun emek ve çok fazla maddi birikim gerektirmeyen sektörlerdeki işlerinse Orta ve Doğu Anadolu’dan gelen Ermeniler tarafından yapıldığını göstermektedir. Bu durum, bölgesel farklılıkların Ermeni göç kalıplarının oluşumuna ve erken modern İzmir’deki işgücü yapısının şekillenmesi üzerindeki muhtemel etkisine işaret etmektedir.
Abstract
The present study, focusing on the formation of multi-layered Armenian society in seventeenth-century Izmir, reveals that there are mainly two Armenian migrant groups in the city, based on the yava-cizye registers, fiscal surveys and population records, The first group consisted of Acem merchants and their fellow citizens from Iran, while the second comprises Armenians who came from a limited number of regions across Anatolia to find temporary and permanent jobs in the urban center of Izmir. It appears that the Armenian mobility in seventeenth-century Anatolia involves not only a chaotic flight of the population, but also a high degree of chain migration thanks to regional allegiances. Findings of the study also indicate a significant presence of fellow countrymen in specific sectors such as textile, jewelry and construction, whereas Armenian migrants from the same region usually practiced different professions in the market. It also demonstrates that Armenian migrants from Western Anatolia were visible mostly in more skill-and capital-intensive activities, while those from Central and Eastern Anatolia tended to take up less skilled positions in the labor-intensive sector, a phenomenon that may point to the impact of geographical disparities on the Armenian migration patterns and labor profile in early-modern Izmir.