KIRGIZ ŞİİRİNDE “EKİM DEVRİMİNİ YÜCELTME” TEMASI

Özet

Nispeten 1917 Ekim Devrimi ile yazılı edebiyata geçiş yapan Kırgızların güçlü sözlü kültür geleneğinin etkisi, şiirin biçim ve içeriğinin gelişimine katkıda bulunmuştur. Gerek sözlü gerekse yazılı edebiyatta kendini gösteren şiir, diğer edebî türlerde olduğu gibi 1917 Ekim Devrimi ile birlikte pek çok açıdan özellikle siyasi ve sosyal etkenlerin etrafında teşekkül etmiştir. Bu gelişmeler, Kırgız şairleri arasında devrin özelliklerine göre farklı açılardan izah edilmektedir. İlklerin yaşandığı, yazılı edebiyatın temellerinin atıldığı oluşum dönemi Kırgız edebiyatından başlayarak şekil itibariyle sözlü kültür geleneğinin etkisinde süregelen şiir, devrimi yüceltme temasının yoğunluğu açısından oldukça verimlidir. Özellikle şairlerin eserlerinde, tarihi ve sosyal çerçevede vuku bulan olaylarla birlikte devrimi övme söz konusuyken aynı zamanda devrim, birçok ayrıcalık getirdiği ve özgürlük ortamı sağladığı düşünülerek övülmektedir. Devrimi yüceltme temasının başlangıcı, Sovyet öncesi şairlerin bulunduğu zamanı yansıtan aynı zamanda Kol Cazma Adabiyatı “El Yazma edebiyatı” olarak adlandırılan Cazgıç Akındar’ın “kalem şairleri”nin bulunduğu dönemdir. 1917 ile başlayan oluşum dönemi Kırgız şiir anlayışı, daha çok bu tema etrafında şekillenirken Repressiya dönemine kadar dolaylı olarak da bu temanın, akla hayale sığmayan gelişmeler ışığında başta sanayi ve tarım alanlarında olmak üzere farklı alanlardaki birçok faaliyetin şiire yansıdığı görülmektedir. Bu çalışmada, genel olarak Kırgız şiirinde şairlerin devrime olan bakış açıları doğrultusunda “devrimi yüceltme teması”, şiirlerden örnekler verilerek açıklanmaya çalışılacaktır.

Abstract

The influence of the strong oral cultural tradition of the Kyrgyz, who moved in to written literature as the result of the 1917 October Revolution, contributed to the development of the form and content of poetry. Poetry, manifesting in both oral and written literature, like other literary genres, was shaped and formed in many aspects around political and social factors resulting from the 1917 October Revolution. These developments are explained from differently angles by Kyrgyz poets according to the characteristics of the period. Poetry, under the influence of oral cultural tradition, starting from the formative period of Kyrgyz literature when the foundations of the written literature were laid, has efficiently glorified the revolution. Especially in the works of poets, apart of the praising of events that took place in the historical and social frame of the revolution, the revolution is appreciated with regard to privileges and freedoms it attained. The beginning of the theme of glorifying the Revolution is the period of "Pen Poets" of the Cazgıç Akındar, also known as Kol Cazma Adabiyat group reflecting the time of pre-Soviet poets. While the Kyrgyz poetry’s understanding of the formation period -initiated in 1917- was more shaped around this theme, until the Repressiya period, indirectly, many activities related primarily in the fields of industry and agriculture are reflected in the poetry. This study will explore the poets' point of view on the revolution in Kyrgyz poetry, as glorifiers of the revolution utilizing examples from the poems.