Osmanlı Devletinde kapitülasyonların iktisadi ve siyasi perspektiften analizi

The analysis of the capitulations in the Ottoman Empire from a economic and political perspective

Özet

Osmanlı Devleti kapitülasyonları uluslararası iliskilerde önemli bir araç olarak kullanmıstır. Güçlü oldugu dönemlerde degisik ülkelere tek taraflı olarak bagıslanan bu ticari ayrıcalıklar mali ve iktisadi sebeplerin yanında siyasal yönü de agır basan dostluklar kazanılmasında etkili olmustur. Ancak diger taraftan kapitülasyonlar, dogu ticaret yollarının yön degistirmesi ve Avrupalıların verilen imtiyazlarla pazar hakimiyetlerini artırmaları sonucu Osmanlı Devleti’nin çöküsünü hazırlayan temel etmenlerden biri olmustur. Fransa’ya verilen kapitülasyonlar ön plana çıkmakla birlikte ngilizlerle yapılan ticaret anlasması da bu alanda oldukça önemlidir. Çalısmamızda ilk zamanlarda iktisadi ve siyasi islevi açısından Osmanlı lehinde basarılı bir sekilde uygulanan fakat daha sonraları ülke ekonomisinde büyük zararlara yol açan ve Osmanlı’nın sanayilesmesini engelleyen unsurların basında gelen kapitülasyonlar iktisadi ve siyasi etkileri açısından analiz edilmistir.

Abstract

The Ottoman Empire resort to capitulations as an instrument in the international relations. These commercial privileges endowed unilaterally to several countries during the era when the empire was on a rise enhanced friendly relations with other countries besides its economical and financial impact. However, capitulations were among the leading factors that caused the collapse of the Ottoman Empire as the Europeans increased their market dominance as a result of the capitulations and the shifting of the trade routes from the east. The capitulations granted to France seem to be prominent; however, trade agreements with England have also significance. This study investigates the capitulations