Türkiye’de aile hekimlerinin mesleki sorunları ve çözüm önerileri

Professional problems of the family physicians and the corresponding solutions from their own perspectives in Turkey

Özet

Türkiye’de aile hekimliğinin yaklaşık yirmi yıllık geçmişi olmasına rağmen ülkemizde aile hekimliği uygulaması tam anlamıyla sağlık sistemine entegre edilememiştir. Günümüzde aile hekimliği uygulamasının Sağlık Bakanlığı tarafından tüm ülke geneline yaygınlaştırılması için yoğun bir çaba başlatılmıştır. Bu araştırmada, aile hekimi uzmanlarının mesleki sorunları ve bunlara yönelik çözüm önerilerinin kendileri tarafından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada veriler anket yoluyla toplanmıştır. Anketin hazırlanmasında aile hekimliği ile ilgili ülkemizde yapılan akademik çalımlar ve dokümanlar incelenmiştir. Araştırmada TAHUD’a (Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği) kayıtlı Ankara ilindeki 350 aile hekimine ulaşılmıştır. Veri toplama aracı olan anket 1 Aralık 2001- 15 Ocak 2002 tarihleri arasında aile hekimi uzmanlarına uygulanmıştır. 350 aile hekimi uzmanından 147 tanesi anketi doldurmuştur. Yanıtlanan bu 147 anketten 102 tanesi analize uygun bulunmuştur. Anketlerin uygulanmasında posta yolu (elektronik posta) ve yüzyüze görüşme yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda aile hekimliği asistan eğitiminde iç hiyerarşinin yani aile hekimliği klinik disiplininin ve bununla ilgili uygulamaları içeren bir sistemin olmaması, aile hekimliği eğitiminde bir standardizasyonun olmaması, ücret yetersizliği, yöneticilerin aile hekimliği konusunda yeterli bilgiye sahip olmaması gibi mesleki sorunların olduğu anlaşılmıştır. Aile hekimi uzmanları karşılaştıkları mesleki sorunlara yönelik olarak birinci basamak sağlık hizmetlerinde aile hekimliğine daha çok yer verilmesi, aile hekimliğinin sağlık sistemimizdeki yerinin net olarak ortaya konması, aile hekimliği eğitiminde standardizasyonun sağlanması gibi bazı çözüm önerileri getirmişlerdir. Araştırma kapsamında mesleki sorunların ve çözüm önerilerinin önemlilik dereceleri de ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract

In Turkey, although family practice has a history of about 20 years, it has not been integrated into the health care system. An enormous effort by the Ministry of Health has been launched to expand family practice across the country. The purpose of this study was to assess professional problems of the family physicians and corresponding solutions from their own perspectives. The data were collected through a questionnaire. The questionnaire was developed as a result of reviewing the existing studies and documents on family practice in Turkey. Total 350 family physicians in Ankara who are registered in the Turkish Association of Family Physicians were reached. The questionnaire was administered to family physicians in December 1, 2001 to January 15, 2002. Total 147 family physicians out of 350 responded to the questionnaire. Of these 147 questionnaires, 102 were accepted as suitable for the analysis. Questionnaires were administered through mail (e-mail) and in-person interview techniques. The study found the existence of a number of professional problems, such as lack of internal hierarchy (i.e., clinical branch of knowledge) and a system of its applications in education of family practice assistants, lack of standardization in family practice education, low salaries, insufficient knowledge of the managers on family practice. The family physicians proposed some solutions to these problems such as putting greater emphasis on family practice in primary health care, providing a clear description of family practice in the Turkish health care system, and standardizing education in family practice. In the study, the level of significance of the problems and solutions were also determined.