Sosyal ve Ekonomik Hakları Gerçekleştirmek: Türkiye Örneğinde Sağlık Hizmetlerinden Yararlanmanın Kısıtlanmasına İlişkin Yargısal Yaklaşımlar

Realizing Social And Economic Rights: The Example of Judicial Attitudes Towards The Rationing of Healthcare in Turkey

Özet

Ülkelerin anayasalarında yer alan sosyal ve ekonomik haklar, gerçekleştirilmeleri konusunda yeterli düzeyde zorlayıcı hukuksal araçların bulunmaması noktasında her zaman tartışmalı bir konu olmuştur. Sosyal ve ekonomik hakların ileri sürülmesindeki sorunlara rağmen Türk Anayasası, sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı dâhil son derece geniş bir sosyal ve ekonomik haklar kataloğunu benimsemiş bulunmaktadır. Yargısal yollara başvuru konusunda herhangi bir özel sınırlamanın öngörülmediği bir bağlamda, yasa koyucuya bu hakları gerçekleştirmek noktasında tanınan takdir yetkisiyle birlikte, Türkiye’de sosyal ve ekonomik hakların yargısal yollardan ileri sürülebilmesi ilgi çekici hukuksal bir sorundur. Bir sosyal ve ekonomik hak olarak sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkının kısıtlanmasına dair hukuksal sorunlar Türkiye’nin kamu hukuku ajandasında önemli bir yer tutmaktadır. Bu çerçevede Türkiye’de sağlık hizmetlerinden yararlanmanın kısıtlanmasına dair sorunlarda kayda değer bir yargısal müdahalenin varlığı gözlenebilir.

Abstract

T he existence of social and economic rights in nations’ constitutions has always been a controversial issue due to the inherent limitation of their enforceability. Notwithstanding this limitation, the Turkish Constitution recognizes and establishes a large catalogue of social and economic rights, including the right to healthcare. Enforceability of these rights through judicial means is an interesting legal issue in Turkey, since the Turkish Constitution dilutes the duties of the State by giving the legislature discretionary powers in realizing these social and economic rights without specifying any clear provision concerning their judicial enforceability. Rationing healthcare services is one of the most controversial legal issues in Turkey’s public law itinerary. As such, there is a noticeable judicial involvement in rationing healthcare services in Turkey

Anahtar kelimeler: Sosyal ve ekonomik haklar, sağlık hizmetlerinin kısıtlanması, sağlık sigortası, takdir yetkisinin yargısal denetimi