İleri yaşlılar ile genç yetişkinlerde kodlama düzeyinin örtük ve açık bellek üzerindeki etkisi

Effect of level of coding on implicit and explicit memory in older and younger adults

Özet

Son on yılda, yaşlanma ve biliş alanında, iki farklı bellek türüne ilişkin yaş farklılıkları üzerine odaklanılmıştır. Bunlar: örtük ve açık bellektir. Bu araştırmada, yaş (20-27 yaş / 65 yaş ve üstü), kodlama (fiziksel / semantik) ve test türünün (örtük / açık bellek) bellek performansı üzerindeki etkileri test edilmiştir. Araştırmaya toplam 96 denek (48 kadın, 48 erkek) katılmıştır. Deneyin ilk aşaması olan çalışma aşaması boyunca, katılımcılar hedef kelimeleri algısal (fiziksel kodlama) ve kavramsal (semantik kodlama) olarak kodlamışlardır. Çalışma aşamasının ardından ara faaliyet aşaması gelmiştir. Son olarak test aşamasında, örtük bellek bir kelime kökü tamamlama testi ile açık bellek ise anlamsal ipucuyla hatırlama testi ile ölçülmüştür. Ölçümlerin değerlendirilmesinde varyans analizi ve Tukey testi teknikleri kullanılmıştır. İstatistik analizler sonucunda yaş ve kodlama türü değişkenlerinin temel etkisi ile, yaş ve kodlama, yaş ve test türü, kodlama ve test türü değişkenleri ile yaş, kodlama ve test türü değişkenlerinin ortak etkisi anlamlı bulunmuştur. Buna göre, genç yetişkinlerde anlamsal kodlama etkili olurken, ileri yaşlılarda anlamsal kodlama bozulmuş buna karşın fiziksel kodlama korunmuştur. Her iki bellek testinde (örtük ve açık bellek testleri) de ileri yaşlı grup, fiziksel kodlama koşulunda, semantik kodlama koşulundakinden daha yüksek performans göstermiştir. Araştırma bulguları, örtük ve açık bellekteki yaşa bağlı değişikliklerin açıklanmasında, farklı kodlama türlerinin doğurguları bağlamında tartışılmıştır. Bu doğrultuda olarak, bilgilerin farkında olmadan hatırlanması şeklinde tanımlanan örtük belleğin, bilişsel yaşlanma alanındaki önemi vurgulanmıştır.

Abstract

Much research on aging and cognition during the past decade has focused on age differences in two types of memory: implicit and explicit. Age differences in implicit and explicit memory tests were examined in this research. Effects of age (20-27 vs. 65-over), coding (physical vs. semantic) and test type (implicit vs. explicit) on memory performance were tested. A total of 96 subjects (48 male, 48 female) participated in this study. Experiment began with a study phase during which participants coded words based on perceptual (physical coding) or conceptual (semantic coding). After a study phase, participants underwent distractor task (intermediary activity). Finally, in a test phase, implicit memory was assessed with word stem completion test and explicit memory was assessed with a cued recall test. Analyses of variance and the Tukey test techniques have been used for evaluation of measurements. Statistical analysis demonstrated significant main effects of age and coding, interaction effects of age x coding, age x test type, coding x test type, and finally age x coding x test type on memory scores were significant. In older adults semantic coding was impaired but physical coding was preserved. In both memory tests (implicit and explicit memory tests), older adults had higher performance after physical coding compared to semantic coding. Findings from the study are discussed with respect to their implications in understanding age-related changes in imlicit and explicit memory as well as the mediating effects of different types of coding in memory tasks. In this direction, the subject of implicit memory that is defined in the manner of recollection of information without being awere of it and whose importance has been stressed in aging.