Destek-Gölbeyli (Amasya) dolayının jeolojisi

Özet

İnceleme alanı Amasya ilinin kuzeydoğusunda, Kuzey Anadolu Fay Zonu üzerinde yer almaktadır. Bu çalışma ile bölgenin jeolojik evrimi ve jeotektoniği açısından incelemesi yapılmıştır. Çalışma alanının temelini Permo-Triyas yaşlı; düşük dereceli metamorfikler, mermer ve kireçtaşı oluşturur (Turhal Grubu). Bu temel kayaları üzerine neritik ortam ürünü Alt-Orta Jura yaşlı; aglomera, kumtaşı ve kireçtaşı oluşumlu Seyfe formasyonu açısal uyumsuzlukla gelmektedir. Seyfe formasyonunun dereceli olarak geçtiği Üst Jura-Alt Kretase yaşlı; kireçtaşı oluşumlu Doğdu formasyonu neritik-pelajik ortamda çökelmiştir. Doğdu formasyonu üzerine taban çakıltaşı ile gelen Senomaniyen-Turoniyen yaşlı; türbiditik fliş, kumtaşı oluşumlu Yumaklı formasyonu derin deniz karekterindedir. Neritik ile batiyal arası ortamda çökelmiş olan . Maestrihtiyen yaşlı; volkanik elemanlı fliş oluşumlu Tersakan formasyonu Yumaklı formasyonu üzerinde uyumludur. Çakıltaşı-kumtaşı ardalanmasindan oluşan Pliyosen yaşlı Çerkeş formasyonu, Paleozoyik ve Mesozoyik yaşlı birimleri açısal uyumsuzlukla örtmektedir. Kuvaterner yaşlı alüvyonlar ise bölgedeki en genç birimlerdir. Genel olarak, çalışma alanında K-G yönlü sıkışma rejimi etkisi altında gelişmiş doğrultu atımlı sağ yönlü ve KB-GD yönlü sintetik faylar ile sol yönlü ve KD-GB uzanımlı antitetik fay setleri gözlenmiştir. D-B gidişli kıvrım eksenleri ve bindirmeler aynı tektonik rejim etkisiyle oluşmuşlardır. Faylanmaya bağlı olarak gelişen alüvyon yelpazeleri, heyelanlar, uzamış sırtlar ve çöküntü gölleri bölgedeki yaygın tektonik etkilere uyumlu olarak gelişmişlerdir. Çalışma alanındaki Jura-Kretase yaşlı çökellerden derlenen yapısal değerler belirtilen zaman içinde KB-GD yönlü deformasyonun etkinliğini göstermektedir.

Abstract

The study area is located in the NE of Amasya on the North Anotolian Fault zone (NA.F.Z).This study was concentrated both on the geologic and geotecnic evolution of the investigated area. Permo-Triassic aged Turhal Group forms the basement of the investigated area and is mainly composed of the low-grade metamorphosed chlorite-schist, calc-schist, mica-schist and limestone blocks. Lower-Middle Jurasic aged Seyfe formation, which contains aglomera, sandstone and limestone formed in a neritic environment, rests on the basement with an angular uncorformity. Upper Jurasic-Lower Cretasecous aged Doğdu Formation comprising limestones conformably cover the earlier formed Seyfe formation.Cenomanion-Turonian aged Yumakh Formation contains basal conglomerates at the base and shows flysch character in general and unconformably covers the Doğdu Formation.Maestrichtian aged Ter sakan Formation which shows the charateristics of neritic and bathyal environmental deposits, conformably rests on the Yumakh Formation. Oligocene aged Çerkeş Formation consisting of conglomerates and sandstone alternation covers the older units with an angular unconformity. The youngest unit in the study area is represented by Quaternary alluvium. Generaly NW-SE trending right-lateral syntetic and NE-SW trending left-lateralantithetic fault sets are observed in the study area due to N-S, compressional tectonic regime. E-W trending fold axes and thrust faults are also formed under the same tectonic regime. Alluvial fans, alongeted hills depression lakes are also common along this fault system. Structural data collected from Jurassic-Cretaceous aged rock units are also compatible with NW-SE trending deformational patterns.