Maçka-Zigana yöresinde Üst Kretase sürecindeki yay-içi-çökel kayıtları ve bölge jeolojisindeki önemi

Özet

Doğu-batı yönünde uzanan Pontid tektonik birliği farklı kayaç türleri ve fasiyesleri açısından kuzey zon, güney zon ve eksen zonu olarak üç ayrı gruba ayrılır. Daha çok kuzeydoğu Türkiye kıyı şeridi boyunca yüzlek veren kayaçların oluşturduğu kuzey zon Mesozoyik-Senozoyik yaşlı yay volkanitlerinin oluşum yeri olarak tanıtılmıştır. Maçka-Zigana kesimini kapsayan bu çalışma sırasında elde edilen veriler Üst Kretase sürecinde andezitik-bazaltik yay volkanitlerin sürekli aktif olmadıklarını, volkanizmanın durduğu veya etkinliğinin azaldığı dönemlerde pelajik karakterli çökellerin biriktiği dönemlerin varlığını kanıtlamaktadır. Sakinlik dönemlerinin kayıtlarını içeren pelajik foraminifer ve radyolaryalı kireçtaşı, marn, kiltaşı, türbiditik karakterli kumtaşı, silttaşı ve olistostromal karakterli çökel istiflerin sık sık volkaninitlerle ardışıklı olarak izlenmesi tektonik ve magmatik açıdan kuzey zonun, aynı süreçte volkanik etkinliğin bilinmediği veya yerel olarak izlendiği güney zona oranla çok daha duyarsız olduğunu gösterir. Bazı seviyelerde izlenen kırmızı pelajik matriksle bağlanan pillov lavların pelajik matriksi pişirmiş olması çökelme sırasında da denizaltı volkanizmasın aktif olduğunu göstermektedir. Geniş alanlarda yüzlek veren yay volkanitlerinin egemen olarak iri çakıldan 100m' ye varan bloklara kadar değişen boyutlarda sığ denizel kireçtaşı parçaları içermesi Jura-Alt Kretase sürecinde, güney zonda olduğu gibi, kuzey zonda da yaygın sığ denizel karakterli kireçtaşı çökelimi gerçekleştiğini ancak Üst Kretase sürecindeki aktif yay volkanitlerinin bu platformu parçalaması / maskelemesi nedeniyle yüzleklerinin artık izlenemediğini düşündürmüştür. Özellikle çökel kökenli istiflerin fasiyes ve kalınlık olarak farklılıklar sunması yay içi çökel havzanın asimetrik konumundan kaynaklanmış olmalıdır.