Çayırhan - Beypazarı bölgesi (Ankara) tenardit - trona yatakları oluşum koşulları

Formation conditions of tenardite - trona deposits in Çayırhan - Beypazarı region (Ankara)

Özet

Bu çalışmada Beypazarı ve Çayırhan bölgelerinde Tersiyer formasyonları içerisinde yer alan trona ve tenardit oluşumlarının fizikokimyasal ve termodinamik davranışları tespit edilmeye çalışılmıştır. Söz konusu yataklarda yer alan nahkolit, natron,glauberit ve jips minerallerinin belirtilen iki ana mineralin çökelimlerindeki etkileri de değerlendirilerek, Trona ve tenardit gibi farklı anyonik bazlı iki oluşumun nasıl teşekkül ettikleri araştırılmıştır. Bu amaçla numunelerin laboratuvar koşullarında çökelelimleri Eh - pH kontrollü olarak sağlanmış ; AAS, flamfotometrik ,volumetrik yöntemler, XRD ve DTA incelemeleri yapılmış , kristalizasyon aşamaları polarizan mikroskop altında takip edilmiştir. Söz konusu minerallerin oluşumu esnasındaki Eh, pH ve sıcaklık değişim aralıkları ve bu veriler çerçevesinde parajenezleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında aynı göl ortamında oluşmuş olan iki farklı mineralden tronanın volkanojenik kökenine karşın tenarditin daha ziyade sedimanter kökenli olabileceği ve jipsin ana yataklanmanın dışında kaldığı anlaşılmıştır.

Abstract

In the presented paper, it was aimed to determine the physicochemical and thermodynamic behaviors of the trona and thenardite formations which have been observed within the Tertiary rocks in the Beypazarı and Çayırhan regions. It was investigated the formation conditions of the two different anions bearing occurrences such as trona and thenardite, by evaluating the effects of nahcolite, natron, glauberite and gypsum on the precipitation mechanism of the two observed main minerals. For this aim, the mentioned minerals were obtained from saturated solutions in laboratory conditions under the control of Eh - pH parameters. The AAS,flamephotometric, volumetric methods , XRD and DTA studies were examined ; likewise, crystal par agenesis has been observed step by step under the polarizing microscope. The Eh , pH and temperature change curves illustrated. As a result of the interpretation of all data, it was concluded that the origin of trona, that has been formed in the same lake environment like thenardite,but it is volcanic whereas . Actually, thenardite seems to be having a sedimentary origin. It was also though that gypsums have been formed separated out of the main chemical sedimentary deposition period.