Batı Anadolu' da peralümino, S-tipi ve çarpışmayla eş zamanlı karakteristikler sergileyen bir volkanizma: Hacılar dasiti

The Hacılar dacite: A characteristic volcanism representing peraluminous, S- type and syn-collisional volcanism in Western Anatolia

Özet

Bu çalışmada Hacılar (Selendi-Manisa) yöresinde yüzeyleyen ve dasit olarak adlandırılan volkanik kayaçların mineralojik-petrografik ve jeokimyasal özelliklerinin belirlenmesi ve bu kayaçların oluşum mekanizmasının tartışılması amaçlanmıştır. Hacılar dasiti, Paleozoyik yaşlı Menderes Masifi metamorfitlerini, Üst Kretase yaşlı Muratdağı Melanjını ve Alt-Orta Miyosen yaşlı Yeniköy Formasyonunu kesmekte ve Pliyosen yaşı Çökeller ile Pliyo-Kuvaterner yaşı volkanik kayaçlar tarafından örtülmektedir. Hacılar volkaniti, makroskopik olarak kirli sarı-bej renkli olup iri plajiyoklaz ve kuvars fenokristallerinin varlığı ile karakterize edilen porfirik doku göstermektedir. Mikroskopik olarak vitrofirik-porfirik dokulu olan Hacılar dasitinde fenokristal olarak plajiyoklaz-kuvarş-biyotit izlenmektedir. Ana ve iz element verileri Hacılar dasitinin kalkalkalen karakterli ve peralüminyumlu S-tipi bir magmadan geliştiğini belirtmektedir. MORB'a göre normalize edilmiş iz element profili Hacılar dasitinin büyük iyon yarıçaplı elementler açısından zenginleştiğini, kalıcılığı yüksek elementler açısından ise tüketildiğini göstermektedir. Jeotektonik konumu belirlemeye yönelik diyagramlar Hacılar dasitinin çarpışma ile eş zamanlı bir karakterde olduğunu tanımlamaktadır. Hacılar dasitinin mineralojik-petrografik ve jeokimyasal özellikleri jeolojik konumu ile birlikte değerlendirildiğinde, bu volkanitin sıkışma rejiminin sonucunda kalınlaşan kıtasal kabuğun anateksisiyle oluşan çarpışmayla eş zamanlı, S'tipi peralümino katakterli bir magmadan kaynaklandığı söylenebilmektedir.

Abstract

This study deals with mineralogical-petrographical and geochemical features of the Hacılar volcanics, which are named as dacite on the basis of the microscopy and trace element geochemistry, outcropping in Hacılar (Selendi-Manisa) area.Hacılar dacite intrudes the metdmorphics belonging to Menderes massif, Upper Cretaceous Muratdağ melange and Lower-Middle Miocene Yeniköy Formation. On the other hand, Pliocene aged sediments and Plio-Quaternary volcanics unconformably overlay the Hacılar dacite. Hacılar dacite has the porphyritic texture, which is charecterized by the presence of the quartz and plagioclase phenocrysts. Microscopically, they have vitrophyric-porphyritic texture and include the plagioclase+quartz+biotite phenocrysts. Major and trace element data show that the Hacılar dacite was developed from the calkalkaline-peraluminious S-type magma. MORB normalized element profile of the Hacılar dacite reveals the large ion litophile element enrichments and high field strength element depletions. The diagrams based on the R1-R2 parameters and trace element data, determining the geotectonic environment, imply that the Hacılar dacite related to syn-collisional magmatism. The geological setting, mineralogical-petrographical and geochemical aspects indicate that the Hacılar dacite originated from a magma, having syn-COLG, S-type and peraluminious character, was formed by the anatexis of the thickened continental crust under the compressional regime.