Elazığ volkanitlerinin (Alt Pliyosen) petrografik ve jeokimyasal özellikleri

Özet

Doğu Anadolu'daki Neojen - Kuvaterner volkanizması dağarası ve çek-ayır havzaları ve bunların bölgesel sınırları olan faylarla yakından ilişkili olarak zaman ve alan bakımından geniş dağılım sunan genellikle bazaltik, andezitik ve daha az olarak da dasitik oluşumlardır. Bu volkanizma, Elazığ çevresinde üç farklı merkezden püsküren olivinli bazalt bileşimli lav akıntıları, aglomera ve tüflerle temsil olunur. Lav çıkış merkezleri ve çevresinde görülen cüruf konileri ve volkan bombaları, püskürmenin stromboli tipte olduğunu işaret eder. Lav akıntılarından alınan örneklerin kimyasal analiz sonuçları volkanizmanın kıtasal levha içi ortamda geliştiğini ve alkalen karakterde olduğunu gösterir. Bölgedeki volkanik aktivite, kıta- kıta çarpışması sonucu meydana gelen kabuk kalınlaşması ve bunu takip eden dönemdeki ekstansiyonel gerilmelere bağlı olarak üst mantonun bölümsel ergimesi sonucu oluşmuştur. MgO, Cr ve Ni içeriklerinin çok düşük değerlerde olması, lav akıntılarının piroksen ve olivin fraksiyonlaşmasına bağlı olarak evrimleştiklerini işaret eder.

Abstract

Neogene-Quaternary volcanism of Eastern Anatolia is related to the intermontana and pull-apart basins and the faults bordering such basins and is formed during a wide time span. The volcanics occupy large areas and are composed of mainly basaltic and andesitic and in fewer amounts of dacitic litologies. In Elazığ region these volcanics are represented by olivine bearing basalts what extruded from three different centres, agglomerate and tuffs. The existence of cinder cones and volcano bombs indicates that the extrusions were Stromboli type. Geochemistry of lava flows shows that the volcanism was developed within plate and the volcanics are of alkaline character. The volcanic activity was originated from partial melting of upper mantle due to extensional stresses, which was result of litospheric thickening after continental collision. Very low MgO, Cr and Ni contents indicate that lava flows were evolved as a consequence of pyroxene and olivine fractionation.