Güneybatı Karadeniz (Kilyos-İstanbul Boğazı kuzeyi-Riva-Domalı-Kilimli ve Amasra) güncel bentik foraminifer topluluğu ve çökel dağılımı

Recent benthic foraminifera and sediment distribution of southwestern Black Sea (Kilyos-North of Bosphorus Riva-Domalı-Kilimli-Amasra)

Özet

Karadeniz okyanusal özellikli kapalı bir çökelme alanıdır. Okyanuslara özgü olan derinlik dağılımı; kıta düzü, kıta yamacı, kıta yamacı eteği ve derin deniz düzlükleri olmak üzere birbirinden çok belirgin bir şekilde ayrılmış makro morfolojik birimlere sahiptir. Karadeniz'in Ege Denizi ve Akdeniz ile olan bağlantısı İstanbul ve Çanakkale boğazları aracılığı ile olmaktadır. Batı Karadeniz'in değişik bölgelerindeki "Kilyos, İstanbul Boğazı kuzeyi, Riva, Damalı (İstanbul), Kilimli (Zonguldak) ve Amasra (Bartın)" yöreleri sığ deniz alanlarında bulunan güncel bentik foraminiferler üzerinde yapılan çalışmalar sonucunda bu bölgenin pek zengin sayılmayan bir foraminifer topluluğuna sahip olduğu anlaşılmıştır. Çalışılan alanda 11 familya, 10 altfamilya ve 22 cinse ait 40 tür tayin edilmiştir. Güneybatı Karadeniz'in Türkiye kıyılarında dip çökelleri Sakarya Nehri, İstanbul Boğazı ve bölgeye su taşıyan pek çok çay ve derelerin denize taşıdığı maddelerin etkisi altındadır. Bu sularla birlikte taşınan karasal kökenli maddeler tane boylarına göre deniz içinde çökelir. Bu çökelmede akıntılar, dalgalar, karanın topografik özellikleri ile denizaltı morfolojik yapısı, batimetri, kıyı şekilleri ve rüzgar durumu etken rol oynar. Çalışılan alanda yüzey çökelinin ana hakim birimi kum, silt, kil ve çamurdur. Bölgede yeralan diğer birimler çakıllı kum, siltli kum, çamurlu kum, kumlu silt, kumlu çamurlu silt ve kildir. Çakıllı çamurlu kum, silt ve kil çok dar bir alanda görülmektedir. Bölgede biyojenik malzeme olarak kavkı, kavkı kırıntıları, bitki artıkları vd. leri çökeller içinde yeralmaktadır. Güneybatı Karadeniz kıyılarında 30.00 m derinliğe kadar kavkılı kum,daha derinlere doğru kumlu silt ve silt dip yapısını oluşturmaktadır. Çamur ise 50.00 m den derin bölgelerde görülmektedir. Siltli kil ve kil malzemesi ise genellikle 100.00 m den daha derin bölgelerde bulunmaktadır.

Abstract

The Black Sea is a close, deep sedimentation region. The Black Sea Basin can basically be divided into four distinct physiographic provinces; shelf, basin slope, basin apron and abyssal plain like a ocean. The Black Sea is connected to the Aegean Sea and Mediterranean via the Bospliorus and Dardanelles in the southwest. The result of the studies on recent benthic foraminifera from the shallow waters in the various regions of Western Black Sea "Kilyos, Northern Bospliorus, Riva, Domali (Istanbul), Kilimli (Zonguldak) and Amasra (Bartın)", a few foraminiferal assemblage was pointed out. Lately, 40 species were described belonginig to 22 genera, 10 subfamilies and 11 families. Sakarya River, Bospliorus and other small rivers carry different size materials from Southwest Black Sea. Distribution of grain size shows regional differences due to changes in the topographic, hydrodynamic, biologic and geological conditions. A wide variety of sediment types was obtained in working region. Especially sand, silt, clay and mud are mostly observed. According to relative proportions of gravel, sand, silt, clay and mud, the following sediments types are distinguished in the study area; gravelly sand, silty sand, mudy sand, sandy silt, sandy mud. Biogenic materials, shells, shells remains, plant particles are accumulated in sediments. Shelly sand materials form from beach until 30.00 meter depth. More than 100.00 meter depth, silty clay and clay are observed.