1 Ekim 1995 Dinar Depremi'nin sismotektonik özellikleri ve yerel zemin koşullarının hasar dağılımına etkisi

Seismotectonic characteristic of October 1, 1995 Dinar Earthquake and effects of the local soil conditions on the damage distribution

Özet

1 Ekim 1995 yerel saat ile 17.57'de Afyon'un Dinar ilçesinde orta büyüklükte (Mw=6.2) bir deprem meydana gelmiştir. Deprem 55-60 km uzunluğundaki KB-GD doğrultulu Dinar fayının 14 km'lik kısmını aktif hale getirmiş ve fay boyunca ortalama 20-50 cm arasında düşey ve 5-10 cm arasında sağ yanal atımlar oluşturmuştur. P dalgası ters çözümünden edinilen tespitlere göre deprem 6 sn aralıklarla iki şoktan oluşmaktadır. İlk şokun odak derinliği 8 km, fay düzleminin doğrultusu K 135° D, eğimi 35° GB'dir; ikinci şok ilk şoktan 6 sn sonra başlamış olup, odak derinliği ise 12 km ve fay düzleminin doğrultusu K 135° D, eğimi 62° GB'dir. Her iki olayda da düşey atım etkindir ve kaynak mekanizması küçük bir yanal atım bileşeni olan normal faylanmadır. Menderes nehri boyunca küçük ölçekte birkaç kum volkanı gelişmiştir. Deprem 90 kişinin ölümüne, 200'den fazla kişinin yaralanmasına yol açmıştır, 4340 bina ağır hasar görerek oturulamaz hale gelirken, 3712 bina orta derecede ve 6104 bina hafif derecede hasar görmüştür. Mw = 6.2 büyüklüğündeki bu depremde, beklenenin üzerinde hasar meydana gelmiştir. Bunda da ilçenin yerleşim alanındaki yerel zemin koşullarının büyük etkisi olmuştur. Yapılan incelemede özellikle şehrin ova kesiminde yeraltı suyuna doygun yumuşak gevşek zeminde yapıların bulunduğu ve depreme dayanıklı yapı tasarımı üzerinde durulmadığı görülmüştür.

Abstract

A moderatly strong earthquake (Mw = 6.2) occured in the province of Dinar, Afyon, in southwestern Turkey, at 5.57 p.m. local time on October 1, 1995. The earthquake ruptured a 14 km segment of the NW-SE trending Dinar fault of 55-60 km in tenth. The earthquake has produced 20-50 cm vertical and 5-10 cm right lateral displacements along the fault. Waveform inversion of P waves indicated two shocks at the 6 sec interval. The first shock occured at 8 km depth on a fault striking N 136° E, dipping 35° SW, the second shock occured 6 sec later at 12 km depth on a fault striking N 135° E, dipping 62° SW. Both shocks have normal faulting mechanism with a small lateral companent of displacement. A few small sand volcanos occured along the Menderes river. 90 people died and more than 200 injured, 4340 buildings heavily, 3712 moderately and 6104 slightly were damaged in the earthquake. For a moderately (Mw = 6.2) earthquake, the damage was much larger than the expected. This is atributed to the local soil conditions of the city. From the investigations, it was found that the buildings were located at the plain part over the water saturated loose soils and unsufficient engineering applications were effective.