Girit yayının sismolojik ve Bouguer Gravite Anomalisi verilerine göre yorumlanması

Özet

Doğu Akdeniz Bölgesi'nin neotektoniğini, Afrika Plakası, Arap Plakası ve Avrasya Plakasının göreceli hareketleri denetlemektedir. Bölge, Anadolu Plakasının Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFS) boyunca batıya kaçması ve bu plakanın Yunan Kesme Zonunun etkisi ile Güney- Batı yönlü hareketi ile şekillenmektedir. Girit ada yayı ve buradaki dalma-batma zonu plaka hareketlerinin etkileşim mekanizması ile sürecini günümüzde halen devam ettirmektedir. Dolayısıyla günümüzde devam eden tektonizma özelliklerini ortaya koymak ve bölgeye genel bir tektonik model oluşturmak için 23-28 boylamları / 33-38 enlemleri ile sınırlandırılmış çalışma alanında sismoloji ve gravite verileri irdelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda, sismolojik veriler USGS'ten, gravite verileri ise 1971-74 Shakleton çalışmalarından sağlanmıştır. Sismolojik çalışmalarda, USGS' ten 1973-2004 (32Yıllık) yıllarına ait tüm sismolojik ham veri seti elde edilmiştir. Bu veriler Mag 3 şeklinde 6579 adet deprem verisi olarak sınıflandırılmıştır. Daha sonra depremler yıllara, büyüklüklere, derinliklere göre istatistiksel olarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular ile Girit adası ve çevresi sismolojik açıdan değerlendirilmiştir. Bölgede baskın olarak, %95.3 oranında büyüklüğü 3-5 arasında, %85.9 oranla da derinliği 0-60 km arasında depremler mevcuttur. Orta derinlikteki depremler (60-200 km) özellikle 24-26 boylamları ile 38-36 enlemleri arasında kalan alanda gözlenmiştir. En derin deprem verisi 180-190 km civarında saptanmıştır. Girit yayının batı ve doğu kanatlarında (23-24 /26-28 boylamları) ise derinliğin bu kadar fazlalaşmadığı, ortalama 100 km civarında kaldığı görülmektedir. Dolayısıyla bu sonucu desteklemek beraberinde ana dalımın modelini ortaya koymak için çok yoğun depremlerin gözlendiği 0-50 km odak derinliklerine ait depremler elimine edilerek 60-200 km arası odak derinlikli depremler 3 boyutlu olarak modellenmiş ve dalımın fiziksel ana görüntüsü ortaya konmuştur. Bir diğer uygulamada, dalımla ilgili ana mekanizmayı ortaya koymak amacıyla yapılan derinlik kesitinde de dalımın 180 km' ye kadar devam ettiği, 100 km civarında bükülmenin olduğu, dalım eğiminin, dalımın ilk kısımda ortalama 30° ikinci kısımda ise max 40°-43° arasında olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Bu veriler ışığında çalışmanın ikinci kısmında bölgeye ait 10 km örnekleme aralığına sahip Bouguer Gravite Anomali verileri elde edilmiştir. Sonraki aşamada bölgenin batimetrik ve tektonik bilgilerini kullanarak winGlink modelleme programında modelleme uygulaması yapılmıştır. Modellerin sismolojik bulgular ile uyumlu olduğu görülmüştür.

Abstract

Neotectonics of the Fastern Mediterranean is still active and the motion of the African Plate, Arabian Plate and the Eurasian Plate controls it. Therefore, to create the subduction model of the Cretan Arc, Seismological data (USGS) and gravity data (from 1971-74 Shakleton Cruise) of the region, which is defined by the 23-28 longitudes and 33-38 latitudes were collected. In the seismological studies, 6579 pure records were classified as magnitude 3. After this application, all records were investigated to depth, years and magnitude with statistical methods to specify the seismological characteristic of the Cretan Arc. According to distribution of data which were classified as magnitude 3, region was characterized by the magnitude between 3 and 5 (%95.3 of the all data) and depth between 0 and 60km (%85.9 of the all data). In the second step, gravity anomaly data, which is supported by the bathymetric and tectonic knowledge, were interpreted to compare the gravity models with seismological results the main aim of this study. Finally, the characteristics of the region were described with seismological and gravity data the seismological models and the gravity models were supported each other.