Polijenetik bir volkanizma ve petrografik-jeokimyasal özellikleri: Harput (Elazığ) Karataş tepe volkanizması

A polygenic volcanism and petrographic-geochemical characteristics: The Harput (Elazığ) Karataş hill volcanism

Özet

Elazığ ve çevresinde geniş yaydım sunan Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı volkanitler, Harput çevresinde daha çok piroklastik kay aç özelliğindedir. Şiddetli bir patlamaya sahip volkanizmanın ilk ürünlerine işaret eden bu piroklastikler, kahverengimsi kırmızı, koyu gri, siyah renkli olup, üst seviyelere doğru gidildikçe yoğun oksitlenme gösterirler. Bu seviyelerde sıklıkla gözlenen devamlı olmayan merceğimsi yapı şekillerinde gelişen blok ve/veya lavlarla birlikte, yuvarlaklaşmış ve değişik boyutlu tekil blokların bulunması ve bu blokların soğumaya bağlı olarak soğan kabuğu yapısı göstermeleri, volkanik aktivite sırasında malzemenin olasılıkla gölsel ortamda çökelmiş olabileceğine işaret etmektedir. Piroklastiklerin çok geniş yayılımlı olmaları, topografik şekilleri, istif içerisinde yer yer lav akıntılarıyla birlikte, toplanma-yapışma yapıları ve soğan kabuğu yapısı gösteren bombaların bulunması, volkanizmanın esas olarak stromboli ve eşlik eden vulkano? tipte patlamayla oluşmuş, polijenetik bir volkanizma şeklinde geliştiğinin göstergesi olarak kabul edilmektedir. Piroklastiklerin üstünde, kalınlıkları değişken olmakla birlikte, genellikle ince seviyeler halinde lav akıntıları bulunmaktadır. Bu lavlardan yapılan tüm kayaç kimyasal analiz sonuçları, bu kayaçların kabuksal kirlenmeye uğramış bir magmatik aktivite sonucunda oluşmuş alkali bazalt bileşiminde kayaçlar olduğunu göstermektedir.

Abstract

Upper Miocene-Pliocene volcanics widely exposing around Elazığ are represented by pyroclastic rocks in the vicinity of Harput. These pyroclastics that represent the first products of explosive volcanism are brownish red, dark gray, black colored and display intense oxidation to the upper levels. The presence of block and/or lavas developing as non-continuous lenticular forms and individual rounded blocks in various sizes, which display onion-shape structure depending due to cooling indicate that the volcanic materials were probably deposited in a lacustrine environment. The wide distribution and topographic features of pyroclastics as well as the presence of accretionary structures, lava flows and onion crust structure may imply that volcanism was mainly of strombolian and vulcanian type, which developed in a polygenetic character.Pyroclastics are overlain by thin levels of lava flows. Results of whole rock analyses conducted on lavas indicate that they are alkali basalt type rocks that were affected from the crustal contamination.