Handere Formasyonu (Kuzey Adana) killi seviyelerinin şişme özelliklerinin incelenmesi

An investigation of swelling properties of Handere Formation (Nortern Adana) clayey levels

Özet

Handere Formasyonu Adana ili yerleşim alanı içerisinde kil, silt ve kiltaşı litolojilerindeki ince taneli malzemelerden oluşmaktadır. Çeşitli killerin su ile temaslarında şişme göstererek üzerlerinde bulunan yapılarda hasarlara neden oldukları eskiden beri bilinmektedir. Kilin şişme özeliği ve şişme parametrelerinin belirlenmesi amacıyla ortaya konulmuş çeşitli deneysel yöntemler bulunmaktadır. Bu çalışma ile Adana ili yerleşim alanı içerisinde yer alan Handere Formasyonu içerisindeki toplam 11 ayrı noktada incelenen killi birimlerin şişme özellikleri araştırılarak değerlendirilmiştir. Handere Kili, CH, MH, CL ve ML zemin sınıfında (USCS) yer alan birimlerden oluşmaktadır. Birimlerin katyon değişim kapasitesi (KBK) değerleri 19.02 mek/100 gr ile 42.14 mek/100 gr arasında değişmekte olup, bunların illit, kaolinit veya halloysit grubuna ait killer olabileceği belirlenmiştir. Killerin şişme potansiyelleri değişik araştırmacıların öngörülerine göre farklılık sunmaktadır. Ancak, aynı lokasyona ait farklı seviyelerde bile farklı şişme potansiyeli değerlerinin bulunması killerin davranışının seviyeler mertebesinde değişim gösterdiğini ortaya koymaktadır. Zeminlerin şişme indisi değerleri 0.16 - 0.57 aralığında ve büzülme limiti değerleri % 10.8 - % 29.2 aralığında yayılım sunmaktadır.

Abstract

Handere Formation which is located in Adana settlement area is composed of fine grained, materials such as clay, silt and clay stone. It is well known fact that, when several types of clay come in contact with water they swell up and they can cause damage to structures built on clay materials. There are several experimental methods to determine the swelling properties of clay. With this study, the evaluation of swelling properties of Handere clays sampled at 11 locations in Adana settlement area were carried out. The Handere clay, is made up of CH, MH, CL and ML types clay according to soil classification (USCS). Values of cation exchange capacity vary between 19.02 meqllOOgr - 42.14 meqll.OOgr and those are determined as illite, kaolinite or hal loy site types of clay. Swelling potentials of clays differ depending on the approache defined by researchers. But, swelling potentials of clays show different values at different levels even in one location. It can be said that, clay properties show some differences even at the same location. It can be concluded that swelling index values of soils vary between 0.16 - 0.57 range and shrinkage limits vary between 10.8 % - 29.2 % range.