Adana - İskenderun Neojen basenleri'nde sıcaklık gradyanı dağılımı ve hidrokarbon oluşumuna etkisi

Temperature gradian distribution in Adana & Iskenderun neogene basins and its effects on hydrocarbon generation system

Özet

ÖZET: Adana ve İskenderun Neojen Basenleri'nde sıcaklık gradyanı değişimlerinin, basenlerin tipi ve gelişimi, yapısal ve tektonik konumu, litoloji ve akışkan nitelikleriyle olan temel jeolojik niteliklerine açıklık getirilmesi amaçlanmaktadır. Kullanılan veriler, TPAO ve diğer petrol şirketlerince açılan toplam 108 kuyunun farklı derinliklerinde kaydedilen (E-Log, GR-BHC, FDC-CNL, CDR, Sıcaklık Log'u gibi) Kuyu Dibi Sıcaklıkları'ndan (KDS) hazırlanmıştır. Sondaj süresince sondaj çamurunun kuyu cidarını soğutması nedeniyle loglardaki sıcaklık kayıtları formasyonların gerçek değerlerinden düşüktür. Bu nedenle, öncelikle KDS kayıtları grafiksel yöntem kullanılarak gerçek sıcaklıklarına yakın olan Statik Formasyon Sıcaklık (SFS) değerlerine çevrilmiştir. Değerlendirmede sıcaklıklar "F°" ve derinlikler ise "feet" cinsinden alınmıştır. Yüzey sıcaklığı iki basende de sabit 68°F (20°C) olarak kullanılmıştır. Çalışmada, Amerikan Jeolojik Araştırmaları Kurumu'nun (USGS) çok sayıda kuyuda ölçümler sonucu kabul ettiği standart yöntem ve sınırlara bağlı kalınmıştır. Hesaplanan SFS değerleri, düşey eksen üzerinde derinliğe karşı noktalanarak gradyan eğrisi elde edilmiştir. Değerlendirmelerin ışığında her iki basendeki sıcaklık gradyanının yüzeyden derine doğru azaldığı ve gradyan eğrisinin eğiminin ise arttığı saptanmıştır. Bu durum, Türkiye' nin tüm diğer basenlerinde sıcaklık gradyan eğrisinin belirgin bir karakteridir. Yüzeye yakın seviyelerden yeraltına sıcaklık değerlerinin, doğrusal karakterde uzanmadığını göstermektedir. Söz konusu basenlerde, sıcaklık gradyanın eğrisinin değişimi temel istatistiksel yöntemlerle (mod, medyan, aritmetrik ortalama ve standart sapma) derinliğe göre farklı beş kuşakta toplandığı saptanmıştır ; 1: Yüzey-1.500 ft, 2: 1.500-3.000 ft, 3: 3.000-5.000 ft, 4: 5.000-10.000 ft ve 5:10.000ft ve aşağısı.Adana Baseni'nde sıcaklık gradyanı 3.000 feet'in aşağısında dünya ortalamalarının altına inerken, iskenderun Baseni'nde her aralıkta üzerindedir. Sıcaklık gradyanında gözlenen değişimlerin, basen tipi, gelişimi ve petrol olanaklarıyla olan alakaları belirleyicidir. Yüksek sıcaklık gradyanı sergileyen İskenderun Neojen Baseni'nde ana kaya özellikli çökellerin petrol-gaz türetme şansı Adana Neojen Baseni'nden yüksektir.

Abstract

The study is based on temperature data such as GR-BHC, FDC-CNL, CDR and Temperature logs recorded from various depths in 108 wells drilled by TPAO and other oil companies in Adana and iskenderun Neogene Basins. Since circulating mud cools down and decreases the temperature through the well-bore, temperature readings from logs are lower than real formation temperature. Therefore a correction in the recorded Bottom-Hole Temperatures is required to convert them to Static Formation Temperatures (SFT) by using graphical methods. In gradient evaluations, temperatures are. taken as F° and depths in Feet. In temperature corrections, methods and limits have been used in accordance with USGS (United States Geological Survey) standards. A cross plot has been prepared using both BHT and SFT plotted against depth. This plot shows that temperature gradient decreases along with depth while slope of the temperature gradient curve increases. This is the characteristics of the two basins. In evaluation of temperature gradient curve, basic statistical methods like mod, median, average and standard deviation are used. The results of temperature gradient values can be grouped in five depth ranges; 1: surfaceto 1.500 ft, 2:1.500-3.000 ft, 3: 3.000-5.000 ft, 4: 5.000-10.000 ft and 5: below 10.000 ft-In this study, not only change in the vertical profile of temperature gradient is evaluated but also basin-wide lateral change has been defined using constructed temperature maps. İskenderun Noegene Basin has greater temperature gradient profiles in each depth range and directions than Adana Noegene Basin. By doing so, relation of temperature gradient changes together with basin type and evolution, structural framework, lithology and petrophysical features of fluid content have been evaluated and discussed. /Lv a result, the relationship between the change in temperature gradient and petroleum generating potential of source rocks give a clear picture of the petroleum potential of the basin.