Üretim İşletmelerinde Ortak ve Yan Ürünlerin Maliyetlerinin Belirlenmesi ve Muhasebeleştirilmesi

Determination and Accounting of Joint and by Product Costs in Production Enterprises

Özet

Üretim işletmelerinde ortaya çıkan ortak ürünlerin ve yan ürünlerin maliyetlerinin belirlenmesi, maliyet muhasebesinin önemli konularındandır. Ortak ürünler, belli bir noktaya kadar birlikte üretilmektedir. Ayrılma noktasından sonra bu ürünler ya direkt olarak ya da ek giderler yapıldıktan , sonra satışa sunulmaktadır. Ortak giderlerin ayrılma noktasına kadarki bölümünde ortaya çıkan maliyetlerinin belirlenmesi için çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Yine, yan ürünlerin maliyetlerinin belirlenmesi için de çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Bu yöntemlerin hangisinin uygulanması gerektiği, işletmelerin yapısına, ortaya çıkan ortak veya yan ürünün niteliğine, kullanılış amacına vb. kriterlere göre değişmektedir. Bu çalışmada, üretim işletmelerinde üretim sonucunda ortaya çıkan ortak ve yan ürünlerin tanıtılması, maliyetlerinin belirlenmesi ve muhasebeleştirilmesi üzerinde durulmuştur.

Abstract

Determination of joint product costs and by product costs arising in production enterprises is one of the important subjects of cost account. Joint products are produced together up to certain point. After the separation point, these products are put up for sale either directly or after additional expenditures are made. Different kinds of methods have been developed for the determination of costs, which arise in the section of separation point of joint products. Similarly, various methods have been developed also for the determination of by products. The fact that which methods must be applied is dependent on enterprise structure, characteristic of joint or by product, objective of usage etc. In this study, presentation, determination and making account of cost of joint and by products coming from production have been pointed out.