Gezi Sözleşmelerinin Üçlü Borç İlişkileri Bakımından Değerlendirilmesi

Özet

Günümüzde, müşteri isteklerinin ön plana çıktığı, tüketicinin bilinçlenerek satın aldığı ürün ve hizmetlerin özelliklerini bizzat kendisinin belirlediği, işlev, hız ve maliyet üçlüsünün önem kazandığı rekabet ortamında işletmeler, mal ve hizmet üretmektedir. Bu nedenle turistlerin sunulan ürün ve hizmetler açısından tatmin edilmesi zorunluluk haline gelmiştir. Tatmin olmuş turistler, turistik işletmelerin varlıklarını sürdürmeleri açısından oldukça önemlidir. Çünkü tatmin olmuş turist ilgili turistik işletmenin sadık müşterisi durumundadır. Sürekli değişen ve rekabetin yoğun olduğu piyasa ortamında, turistlerin tatmini daha da önem kazanmaktadır. Turizm sektöründeki gelişmelere paralel olarak Batı ülkelerinde özel yasalarla düzenlenen gezi sözleşmesi, gezi düzenleme sözleşmesi ve gezi aracılığı sözleşmesi olarak ikili bir ayırıma tâbidir. Henüz Türk özel hukukunda bir düzenlemeye tâbi tutulmamış olan bu sözleşme tipinin hukukî niteliğinin ortaya konularak, hukuk güvenliğinin sağlanması gerekmektedir. Bu amaçla benzer sözleşmelerle ilişkisi bağlamında özellikle üçlü borç ilişkileri bakımından konu ele alınmış, benzer ve farklı yönleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Gezi aracılık sözleşmesi, turizm hizmetini verecek kişi ile müşteri arasına girerek bir gezi sözleşmesi yapmak veya turizm hizmetini verecek kişilerin edimini taahhüt etmeye dayanan bir sözleşmedir.Bu yönüyle sözleşme aracılık edimi bakımından olmasa da taahhüt edimi bakımından üçüncü kişinin fiilini taahhüt niteliğindedir. Gezi düzenleme sözleşmesi ise bağımsız hizmet yükümlüleri tarafından ifa edilecek edimin taahhüt edilmesi bakımından, üçüncü kişinin fiilini taahhüt sayılmaktadır. Bağımsız hizmet yükümlüleri ile geziyi düzenleyen arasındaki sözleşme ilişkisinde (vaad ettiren ile vaad eden arasında) müşteri(lehdar=geziye katılan)üçüncü kişi konumundadır. Dolayısıyla burada üçüncü kişi lehine bir sözleşmeden bahsedebilmekteyiz. Aslında gezi düzenleme sözleşmesinin karşı tarafı yalnız geziye katılandır. Geziye katılanın kendi adına sözleşme yaptığı aile fertleri veya yakınları ise sözleşmede üçüncü kişi durumunda olup, bu kişiler yönünden de gezi sözleşmesi, kural olarak üçüncü kişi lehine sözleşme niteliğindedir. Oldukça farklı ilişkilere konu olabildiği görülen gezi düzenleme sözleşmesinin bir an önce yasal bir düzenlemeye bağlanması ve esnek yapısının korunarak hukuki güvenliğin sağlanması gerekmektedir.

Abstract

In parallel to the advancement of the tourism sector, travel contract, which is subject to specific laws in the Western Countries, consists of travel arrangements and travel medium contracts. Although there is not such regulation in Turkish private law, there is a need to determine the legal feature of travel contract and to provide legal protection for it. Therefore, in this paper, travel contract is compared and contrasted to the similar contracts, particularly to the third party beneficiary one. Travel medium contract is an agreement between the tourism service provider and its client; or it is a commitment by tourism service providers regarding their debts. If it is not due to the medium debt, due to commitment debt, the travel medium contract is a kind of commitment for the action of a third party. Travel arrangement contract also is counted as a commitment for the action of a third party in terms of the commitment of debt by the independent service providers. This contract plays a role of third party in contractual relationship between independent service providers and travel service organizers. Therefore, the contract is only in favor of third party. Indeed, those who travel are the other participants of travel arrangement contract. The members and relatives of the travel participants are also the third person for whom the travel contract, as a rule, is a kind of third party beneficiary contract. As a subject of numerous issues, there is a great need to have legal regulation for travel arrangement contract and to provide legal protection for it while keeping its flexible structure.