HAVA ARACI KOKPİT ARAYÜZ DEĞERLENDİRMESİ İÇİN ÇOK KRİTERLİ BİR YAKLAŞIM

Özet

Hava araçlarında uçuş emniyetini sağlayan en önemli faktör insan-makine etkileşimini sağlayan arayüzlerdir. Pilot-kokpit etkileşim kalitesi ile uçuş emniyeti ve arayüz kullanılabilirliği arasında yakın bir ilişki vardır. Kokpit arayüzleri ile etkileşimde mürettebat hataları yıkıcı sonuçlar ortaya çıkarabilmekte olup, kullanıcı-dostu arayüz tasarımı ile etkileşim kalitesi ve uçuş emniyeti iyileştirilebilmektedir. Literatürde arayüz tasarımı ve kullanılabilirliği için farklı kullanılabilirlik değerlendirme teknikleri (KDT) kullanılmaktadır; bu tekniklerin çoğunun öznel değerlendirmelere bağlı olması sebebiyle hatalı sonuçların elde edilebilmesine sebep olmaktadır. Bu çalışmada kokpit arayüz kullanılabilirlik seviyelerinin değerlendirilmesi, geliştirilmesi ve kullanılabilirlik sıralaması için çok kriterli bir yaklaşım önerilmiştir. Çalışmada kullanılan alternatif arayüzler; nicel, nitel ve birleşik tasarım yaklaşımlarının sonucu olarak belirlenmiş ve birleşik tasarım ile daha tatminkar sonuçlar elde edildiği görülmüştür.

Abstract

The most important factor in aircraft flight safety is the interfaces, which provide human-machine interaction. There is a close relationship between flight safety and interface usability with pilot-cockpit interaction quality. The consequences of crew errors in interacting with cockpit interfaces are catastrophic. Interaction quality and flight safety can be improved with a user-friendly interface design. Different usability evaluation techniques are applied for interface design and usability in literature. Subjectivity within most usability evaluation techniques may lead to inaccurate results. In this study, a multi-criteria approach is offered for the usability evaluation, improvement and ranking of cockpit interfaces. Alternative interfaces, used in this study, are the results of quantitative, qualitative and unified design approaches. More satisfactory results were obtained from the unified design.