Kula tarihsel kentinin yirminci yüzyıldaki fiziksel dönüşümünün mekan dizim analiziyle incelenmesi

Özet

Küçük Anadolu kentlerinden biri olan Kula, mekân dizimi (space syntax) yöntemiyle incelenmektedir. Kula, 1900’ler ve 1930’lar arası, 1930’lar ve 1970’ler arası ve 1970’ler ile 2000’ler arası olmak üzere üç döneme ayrılarak incelenmiştir. Mekân dizim analizi, bir yerleşimin açık alanlarını, en kamusaldan özele doğru hiyerarşik bir sıraya dizerek bu hiyerarşik yapı üstüne insanların birbirleriyle teklifsizce bir araya gelme potansiyeli olan mevki ve hareket kanallarını anlamak başta olmak üzere, toplumsal kontrol ve mahremiyet üstüne yorum yapmamıza olanak verir. Bu makalede, Kula küçük kentinin, fiziksel ve sosyal nirengi noktaları olan dini yapıların, çeşmelerin ve tanımlı açık alanların bu hiyerarşik dizilimdeki konumlarına odaklanılmaktadır.

Abstract

Kula is a historical small town in Aegean Anatolia, which has been under preservation since the 1980s. This paper analyzes the morphology of Kula in order to understand the transformation of its spaces that are considered to be public. These spaces are the social and spatial landmarks of the town, which are the old mosques and churches, the common open spaces, and the public fountains that were closed in the 1970s. By employing the space syntax analysis developed by the group led by Bill Hillier and Julianne Hanson, Kula is examined in three time periods in the 20th century. The first period is between the 1900s and the 1930s, the era that when Kula still manifested the formal characteristics of an Ottoman town. The second period is between the 1930s and the 1970s, the era when the new public institutions and the Izmir-Ankara highway were built. The third and the last period is between the 1970s and the end of the 20th century. This is when the preservation regulations were implemented on the town and it is also the time frame when Kula grew twice its size of the 1960s.