Noktasal taşkın frekans analizi: Göksu Nehri ve Kayraktepe Barajı vaka analizi

Özet

Göksu Nehrinin mansabı olan Doğu Akdeniz kıyıları geçmiş dönemlerde birçok kez taşkın felaketine maruz kalmıştır. Oluşabilecek zararları önleme ve akarsudan faydalanabilmek için havza üzerinde pek çok çalışma yapılagelmektedir. Bunlardan bir tanesi de otuz yılı aşkın süredir planlama aşamasında olan Kayraktepe Barajıdır. Bu çalışmada, Kayraktepe Barajının tarihsel süreci hakkında bilgi verilecek ve barajın amaçlarından biri olan taşkın kontrolüne katkı sağlamak amacıyla taşkın frekans eğrilerinin parametrik olmayan K en yakın komşu yöntemi (KEYKY) ile elde edilmesi üzerinde durulacaktır. Önerilen yöntem ile bulunan noktasal taşkın frekans eğrileri literatürde yer alan parametrik ve tüm Göksu havzasının keşif ve planlamasını yapan Elektrik İşleri Etüt İdaresi tarafından verilen sonuçlar ile karşılaştırılarak, parametrik olmayan yaklaşımın da kullanılabilirliği sorgulanacaktır. Geçmiş fizibilite çalışmalarında 500 yıl görülme sıklığındaki akım değeri 2363,95 m3/s olarak tahmin edilmiş olmasına rağmen, parametrik olmayan yöntem ile bu değer 1814,83 m3/s değerine inmektedir. Tasarlanacak barajın boyutlarında oluşacak azalma hem ekonomi hem de çevresel kaygıları azaltma bakımından önem arz etmektedir. Sonuç olarak, bu çalışma barajın tasarım debisi tespitiyle ilgili kullanıcılara detaylı ve geniş bir tartışma sunmuş olacaktır.

Abstract

The coast of Eastern Mediterranean located on downstream of the Göksu River has been exposed to flood disaster for several times in the past. Many studies in the basin have been carried out to prevent the developing damage and use advantage of the river. One of them is the Kayraktepe Dam which has been on the planning stage for more than thirty years. In this study, the information about historical process of the Kayraktepe Dam will be given and evaluation the flood frequency curves with nonparametric approach based on K nearest neighbors (KNN) in order to serve one of the purposes of the dam will be emphasized. While these results are compared with aforementioned parametric approaches as well as the results of Electrical Power Resources Survey and Development Administration which was responsible for performing initial investigation and planning of Göksu Basin, the applicability of the nonparametric approach will be questioned. Although quantile estimates for 500 years return period was 2363,95 m3/s in past feasibility report, this value descended to 1814,83 m3/s with nonparametric approach. The decreasing of designing dam dimensions is important to reduction both economical and environmental concern. As a result, the study will offer a detailed and a wide range of discussion on the design discharge of the dam.