Betonarme kubbelerin taş yığma duvarlı camilerin dinamik davranışına etkisinin çevresel titreşim yöntemiyle incelenmesi

Determination of the effect on the dynamic behaviourof historical masonry mosques reinforced concrete domes by ambient vibration testing

Özet

Geçmişin birikimlerinin geleceğe aktarımı konusunda belge özelliği taşıyan han, hamam, cami, kilise, çeşme, köprü gibi tarihi eserler zaman içinde doğal afetler veya canlıların tahribatları neticesinde çeşitli hasarlara maruz kalmaktadırlar. Genellikle en sık rastlanılan bilinçsiz müdahale şekillerinden biri, ahşap çatılı tarihi yığma camilerin ahşap çatısının yerine betonarme kubbe yapılmasıdır. Bu çalışmada, bu tip müdahalelerin tarihi taş duvarlı camilerin dinamik özelliklerini nasıl etkidiğinin belirlenmesini amaçlanmaktadır. Örnek olarak seçilen Trabzon'un Akçaabat ilçesinde bulunan Dürbinar Mahallesi Camisi, 2013 yılında Trabzon Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir. Dışı doğal kesme taş içi moloz taş örgülü yığma duvarlar üzerine sonraki dönemlerde eklenmiş betonarme kubbe, mahfil ve son cemaat mekanı ile orijinal karakterinden bir hayli uzaklaşmış yapı, gerçekleştirilen restorasyon sonrası orijinal haline dönüştürülmüştür. Yapılan bu uygulama kapsamında eserin restorasyon öncesi dinamik özellikleri Çevresel Titreşim Testi Yöntemiyle ölçülmüş ve mevcut duruma ait doğal frekanslar, mod şekilleri ve modal sönüm oranları belirlenmiştir. Restorasyon uygulamasının ardından ölçümler tekrarlanmış ve onarım sonrası durum için dinamik karakteristikler tekrar belirlenmiştir. Elde edilen veriler irdelenmiş ve özellikle yapıya sonradan eklenmiş betonarme elemanların dinamik davranış üzerine etkisi ile restorasyon uygulamalarının etkileri değerlendirilmiştir

Abstract

The historical structures create a connection between our past and future in terms of cultural view. These structures, such as caravanserais, hammams, fountains, mosques, bridges, have been exposed to the environmental and human being damaging effects. It has observed in many mosques that the wooden roofs were converted to the reinforced concrete domes in the traditional mosques. In this study, it is aimed to determine the effects of this application on the dynamic behavior of the masonry mosques. The Dubinar Mosque, which was restored in 2013 by Regional Directory of Foundation, in the Akçaabat, Trabzon, was selected for this study. The mosque which composed of both rubble and cut stone walls, had lost the originality by adding concrete domes, gathering place and entrance to the main body. It was gained back the original characteristics of the mosque by the restoration. The dynamic characteristics, natural frequencies, mode shapes and modal damping ratios, were attained for the unrestored and restored cases by Ambient Vibration Test and compared with each other. The results were evaluated in terms of both the effects of the additional members on the dynamic behavior and restoration applications