Keban ve Karakaya Barajları arası Fırat Nehri'nin kıyı sedimentleri ve su jeokimyası özellikleri

Geochemical characterization of shore sediments and water of the Euphrates River between Keban and Karakaya Dams

Özet

Bu çalışmanın amacı, Fırat Nehri kıyı sediman ve su örneklerinde ana element, iz element konsantrasyonlarıve bazı sediman örneklerinde ise Sr-Nd izotopik bileşim oranlarını kullanarak, element dağılımları üzerinde,kaynak kayaç etkisinin belirlenmesidir. Nehir sedimanlarındaki yüksek Ag, Pb, Mn, Hg, Cu, Ba, Au, Mo,As, Hg ve Zn derişimlerinin, terk edilmiş Keban maden yatağı eski imalat pasalarından kaynaklandığıdüşünülmektedir. Bu çalışmada, nehir suyu ve sedimanların ortalama metal içeriği karşılaştırılmış ve bazı stabil ağır metallerin (Ba, Cr, Hf ve Zr), nehir suyundaki içeriğinin, diğer metallere göre daha düşük olduğu,bu metallerin yüksek yoğunlukları nedeniyle, stabil oksit ve hidroksitlerini oluşturmuş olabileceğidüşünülmektedir. Fırat Nehir sedimanlarında, 143Nd/144Nd ve 87Sr/86Sr izotop bileşim oranları, sırasıyla 0,7057- 0,7048 ve 0,512836-0,512654 değerleri aralığındadır. Nd ve Sr izotop bileşim oranları,neodimyumun, granodiyoritlerden, stronsyumun ise karbonatça zengin meta-sedimanlardan kaynaklandığını göstermektedir. 87Sr/86Sr ve Ca/Sr oranları, subtropikal iklim koşullarında, evaporitik oluşumlarıngeliştiğini düşündürmektedir. Elde edilen bulgular, Fırat Nehir sediman ve sularının kimyasal bileşimlerinde,hidromorfik dağılımın, mekanik dağılımdan daha etkili olduğunu göstermektedir

Abstract

The aim of this study is to determine the effects of the source rocks on distribution of major and trace elementconcentrations in the sediment and water samples from the Euphrates River, and Sr-Nd isotopic composition ratios in some of the sediments. The high concentration of Ag, As, Pb, Mn, Hg, Cu, Ba, Au, Mo, Hg and Znin the river sediments may be considered to be sourced from wastes from the abandoned Keban mine deposit.In the study, the mean content of metals in the river water and river sediments were compared, and elementconcentrations in the river waters of some stable heavy metals (Ba, Cr, Hf and Zr) are lower than the othermetal concentrations in studied river sediments and so they may be formed stable oxides and/or hydroxides,and thus are considered insoluble due to high density. The 143Nd/144Nd and 87Sr/86Sr isotopic compositions 0,7057− 0,7048 and 0,512836−0,512654, respectively show that the source rocks for Nd andSr are granodioritic and carbonate-rich meta-sedimentary rocks, respectively. 87Sr/86Sr ratio and Ca/Sr ratioindicate evaporite formations due to subtropical conditions. The obtained results show that hydromorphicdistribution is a more effective factor on the studied river sediments than mechanical distribution