Bursa'nın zeytinlik arazilerindeki topraklarda poliaromatik hidrokarbon (pah) konsantrasyonlarının bölgesel değişimi

Spatial variations of polycyclic aromatic hydrocarbons (pahs) concentrations in olive grove area soils in Bursa

Özet

Bu çalışmada, Bursa ilindeki zeytinliklerdeki toprak örneklerinde poliaromatik hidrokarbon (PAH)kaynaklı kirlilik düzeylerinin ilkbahar mevsimindeki bölgesel değişiminin belirlenmesi ve halkadağılımlarının ortaya konması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, Bursa il sınırları içerisinde yer alan 7 farklı zeytinlikten toprak örnekleri alınmıştır. Örnekler ultrasonik yöntemle ekstrakte edilmiş ve PAHkonsantrasyonları gaz kromotografisi-kütle spektrometresinde (GC-MS) ölçülmüştür. En yüksek toplam 12(?12) PAH konsantrasyonu Gemlik-Kampüs (GK) noktasındaki topraklarda ölçülürken (13993 ng/g KatıMadde-KM) kirliliğinin en az olduğu noktanın kırsal özellikteki Mudanya-Yörükali (MY:5 ng/g KM) olduğu tespit edilmiştir. GK örnekleme noktasında yerleşim, yoğun trafik ve limandaki faaliyetlerden ötürüPAH konsantrasyonlarının yüksek çıktığı sonucuna varılmıştır. Toprak örneklerinde 4-halkalı türlerin (Fl, Pyr, BaA and Chr) baskın olduğu (ortalama %72) görülmüş olup bunu 3-halkalı türler (ortalama %22) takip etmiştir. ?12 BaPeq değerlerinin 12,3 ve 399,4 ng/g KM arasında değiştiği ortaya konmuştur.

Abstract

In the present study, it was aimed to determine spatial polycyclic aromatic hydrocarbon (PAH) pollutionlevels and PAH ring distribution of soils in olive grove areas in Bursa during spring season. Soil sampleswere collected from 7 regions located in the province of Bursa. Samples were ultrasonically extracted andPAH concentrations were analyzed using gas chromatography-mass spectrometry (GC-MS). The highest ?12 PAH level was measured in Gemlik Campus (GK) as 13993 ng/g dry matter (DM) and the minimumconcentration was measured as 5 ng/g DM in Mudanya Yorukali (MY) which is classified as rural area. Itwas concluded that residential area, heavy traffic and harbor caused to obtain the highest PAH concentration in GK sampling point. Overall, 4-ring PAH compounds (Fl, Pyr, BaA and Chr) weredominant (average 72%) in the soil samples. This was followed by 3-ring compounds with average ratio of22%. The ?12 BaPeq values ranged from12.3 to 399.4 ng/g DM.