Kuraklıkla mücadele eden Şanlıurfa ilinde su kullanımının planlanması: Su ayak izi analizleri

Planning the use of water in Şanlıurfa province, which struggles with drought: Water footprint analysis

Özet

Son yıllarda küresel ısınmayla, dünyanın birçok bölgesinde ciddi kuraklıklar yaşanmaktadır. Bu kuraklıklar da su kaynaklarını etkilemektedir. Bu nedenle su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için literatürde birçok çalışma yapılmıştır. Su ayak izi (SA) analizleri de literatüre kazandırılmış yeni bir parametredir. Bir bölge ya da herhangi bir ürün için su ayak izi kavramı; üretim aşamaları sırasında direkt veya dolaylı olarak kullanılan veya kirletilen su miktarı demektir. Bu çalışma, kuraklığın etkili olduğu ve Türkiye’de en önemli tarım merkezlerinden biri olan Şanlıurfa ilinde detaylı SA analizleri yaparak su kullanımının planlanmasını amaçlamaktadır. Bu amaçla 2009-2019 yılları arasında 11 yılın alansal yağış ortalamaları kullanılarak, bölgede yetiştirilen 45 tarım ürününün her birinin yeşil ve mavi su ayak izi analizleri yapılmıştır. Buna ek olarak bölgede hayvancılık, evsel ve endüstriyel tüketim SA analizleri de yapılarak ilin toplam ortalama SA değeri 8,01 milyar m3/yıl bulunmuştur. İldeki su kaynaklarının %91’lik kısmının tarım ürünlerinin yetiştirilmesinde kullanıldığı belirlenmiştir. Mevcut temiz suyun %64’lük kısmı mavi su kaynaklarından karşılandığı, kurak sezonda bu oranın %66’ya kadar çıktığı belirlenmiştir. Daha rasyonel planlama yapabilmek için önemli tarım ürünlerinin sanal su muhtevaları hesaplanmış ve ürünlerin ekonomik değeri ile karşılaştırılıp, tartışılmıştır. Türkiye’deki ilk SA analizleri arasında olan bu çalışma, su kaynaklarının planlanması ve iklim değişikliğine uyum kapsamında önemlidir.

Abstract

In recent years, severe droughts caused by global warming have been experienced in many places of the world. These droughts also affect the water resources. Because, many studies have been done for the sustainability of water use in the literature. Water footprint (WF) analysis is also a new concept that has been added to the literature. Water footprint concept for a region or any product, indicates the amount of water used or contaminated in the production stages. The aim of this article is to plan the water use by making detailed WF analysis in Şanlıurfa where is effective drought and which is an important agricultural centers in Turkey. For this purpose, green and blue water footprints for 45 agricultural products growing in the work area were analyzed by using the areal rainfall averages of 11 years between 2009 and 2019. In addition, the average total WF value of the region was found as 8.01 billion m3 /year by making WF analysis for livestock, industrial and domestic water use in the work area. It was understood that, 91% of underground and surface water resources in the province are used in the cultivation of agricultural products. It was determined that, 64% of the available freshwater is met from blue water resources, and this rate reaches up to 66% in the dry season. For more rational planning, the virtual water contents of important agricultural products were also calculated and compared with the economic value of these products. This study which is among the first WF analysis in Turkey is necessary for planning water resources and adaptation to climate chang