Kamu Mali Yönetim Sisteminin Bütçe İlkeleri Açısından Değerlendirilmesi (Eleştirel ve Normatif Bir Yaklaşım)

Assesment of Public Financial Management System According to Budget Principles (a Critical and Normative Aproach)

Özet

Bütçelerin siyasi, hukuki, iktisadi ve mali işlevleri vardır. Bu işlevlerin yerine getirilmesi için bazı ilkeler geliştirilmiştir. Bunlar bütçe ilkeleridir. Bu ilkelerin bir kısmı klasik bütçe ilkeleridir. Örneğin , genellik ilkesi, birlik ilkesi ve yıllık olma ilkesi gibi. Bir kısmı ise modern bütçe ilkeleridir. Mali saydamlık ilkesi, hesap verilebilirlik ilkesi ve etkinlik ilkeleri gibi. Türk kamu mali yönetim sisteminde genellik ilkesine aykırı uygulamalar arasında özel gelir ve ödenek işlemleri, şartlı bağış ve yardımlar, hazine saymanlıkları, döner sermaye ve fon bütçeleri bulunmaktadır. Bazı kurumlarının merkezi yönetim bütçesi dışına çıakrılması ise birlik ilkesine aykırılık oluşturmaktadır. Yıllık olma ilkesine aykırı uygulamalar ise ertesi yıla geçen yüklenme ve gelecek yıllara yaygın yüklenmelerdir. Bazı kamu kurumlarının ayrı bütçeleme sürecine tabi olması ve kurumsal düzenlemelerin yeterli olmaması, mali saydamlık ilkesi ile çelişmektedir. Hesap verilebilirlik ilkesinin gerçekleştirilmesinde rol ve sorumlulukların açık olmaması başlıca engeli oluşturmaktadır. Etkinlik ilkesinin gerçekleştirilmesi için kamu harcama yönetiminin daha rasyonel örgütlenmesi, kurumlararası eşgüdüm ve etkinliğe ilişkin bazı kavramların netleştirilmesi gerekmektedir.

Abstract

Butgets they have political, legal, economic and financial functions, to carry out these functions some principles were developed. These are budget principles, some of which are classic budget principles such as generality principle, unity principle and annuality principle. Some of the budget principles are modern budget principles, such as financial transparency principle, accountability principle and efficiency principle. In Turkish public financial management system some of the implementations contrary to principle of generality are special revenue and special appropriation transactions, conditional donations and grants, treasury accountancies, butgets of funds and revolving funds. Exception of some of the public administrations from the scope of central government butget is contrary to principle of unity. The implementations contrary to principle of annuality are commitmens carried over to next year and subsequent years. Some of the public administrations are subject to separate budgetary process and their institutional arrangements are not adequate, these issues are contradictory to principle of fiscal transparency. Because of the roles and responsibilities are not clearly defined is the main obstacle against the accountability principle. To carry out principle of effectiveness, public expenditure management should be organized more rationally, the concepts related to effectiveness and coordination among the institutions should be made clear.