UYGULAMALI SOSYAL BİLİM ARAŞTIRMALARINDA ÖLÇME, ÖLÇEKLER VE "LİKERT" ÖLÇEK KURMA TEKNİĞİ

SCALING, SCALES AND "LIKERT" SCALING TECHNIQUE IN APPLIED SOCIAL SCİENCE RESEARCHES

Özet

Bilimsel araştırmalar sistematik olarak toplanan çeşitli nitelikteki verilerin işlenmesi ve sınanması ile ulaşılan sonuçlardan oluşur. Yani bilimsel olmanın önkoşulu "ölçülebilirliktir". Bu durum bir araştırmada elde edilen sonuçların bilimselliğini o araştırmada toplanan verilerin doğruluğu ile doğrudan ilişkili hale getirir. Bilimsel faaliyetin konusu olan "nesnel" dünyada, var olan bütün özellikler, gözlenebilir özelliklerdir. Bilimsel faaliyet bu gözlenebilirlik üzerine inşa edilir ve ölçme/ölçülebilirlik de bu gözlenebilirlik üzerine kurgulanır. Bu olgu ise bir araştırmada veri toplama sürecinde kullanılacak "veri toplama (ölçme) araçlarını" ön plana çıkarır. Yani esasen bilimsel faaliyet bir ölçme/veri toplama işidir denilebilir. Bu makale bu temel kabulden yola çıkarak uygulamalı sosyal bilim araştırmalarında ölçmenin önemi, bazı ölçekler ve ölçek kurma teknikleri üzerinde duracaktır. Uygulamalı sosyal bilim araştırmalarında araştırmanın amacına göre çok sayıda ve farklı tür ve düzeyde ölçek (ölçek kurma tekniği) kullanılmakla birlikte en sık ve etkili biçimde kullanılan ölçek kurma tekniği "Likert" ölçek kurma tekniğidir. Bu kullanım sıklığına rağmen bazı araştırmalarda Likert türü ölçek kurma tekniğinin hatalı (kuramsal alt yapısına uygun olmayan biçimde) kullanıldığı gözlenmektedir. Bu nedenle bu makale Likert ölçek kurma tekniğinin kuramsal alt yapısını ele alarak tartışmayı ve tekniğin mümkün olan en doğru biçimde kullanılması için gereken ilkeleri belirlemek amacını taşımaktadır.

Abstract

Scientific research consists of the results achieved with the processing of data collected systematically in various qualities and examination. That is a prerequisite of being scientific "is measurable". In this case, the accuracy of the results scientific in a study of the true data collected in the survey makes it directly related. The subject of the scientific activities that the "objective" world, there are all features are observable characteristics. measurement/scalability is also built on the observability. This phenomenon is to be used in the data collection process in a research "data collection (measurement) removes tools" to the fore. That is essentially a measure of scientific activity/data collection could be called hearing